Chứng thực chữ ký trên giấy uỷ quyền chỉ xác nhận một điều: chữ ký trên tờ giấy đó đúng là của người đứng tên, ký trước mặt người thực hiện chứng thực. Người chứng thực không xác nhận nội dung uỷ quyền đúng hay sai, đủ hay thiếu. Vì vậy hình thức này hợp với những việc uỷ quyền đơn giản, không có thù lao, không chuyển quyền sở hữu tài sản hay quyền sử dụng bất động sản.
Nếu việc của bạn là nhờ người nhà nộp hộ hồ sơ, nhận hộ kết quả, đi họp thay một buổi, thì chứng thực chữ ký thường nhanh và nhẹ hơn đi công chứng. Nếu việc là để người kia bán đất, sang tên xe hay nhận một khoản tiền lớn, nhiều khả năng bạn sẽ bị yêu cầu hình thức khác. Phần dưới giải thích cụ thể ranh giới đó và cách chuẩn bị một lần là xong.
Người chứng thực xác nhận gì trên giấy uỷ quyền của bạn
Khi bạn mang giấy uỷ quyền đến chứng thực, người thực hiện chứng thực đối chiếu giấy tờ tuỳ thân với người đang đứng trước mặt, chứng kiến người đó ký, rồi ghi lời chứng xác nhận chữ ký đúng là của người yêu cầu. Toàn bộ giá trị của thủ tục nằm ở đó: bên thứ ba cầm tờ giấy biết rằng chữ ký không bị giả, không bị ký hộ.
Điểm cần hiểu là người chứng thực không chịu trách nhiệm về nội dung văn bản. Họ có thể từ chối nếu thấy nội dung rõ ràng trái luật hoặc trái đạo đức xã hội, nhưng họ không rà xem phạm vi uỷ quyền đã chặt chưa, người được uỷ quyền có đủ điều kiện không, hay câu chữ có gây hiểu nhầm không. Phần đó là trách nhiệm của bạn.
So với công chứng, đây là khác biệt lớn nhất. Công chứng viên chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của nội dung và lưu bản gốc; người chứng thực chữ ký chỉ chịu trách nhiệm về chữ ký. Một tờ giấy uỷ quyền có chứng thực nhưng viết lỏng lẻo vẫn là tờ giấy lỏng lẻo, chỉ khác là bây giờ không ai chối được chữ ký trên đó.
Ranh giới: việc nào dùng được, việc nào không
Dùng được khi uỷ quyền không có thù lao. Người được uỷ quyền làm giúp, không nhận tiền công từ bạn. Nếu có thoả thuận trả công, quan hệ đó là hợp đồng uỷ quyền có đền bù, thường phải đi đường công chứng hoặc chứng thực hợp đồng.
Dùng được khi không có nghĩa vụ bồi thường của bên được uỷ quyền. Nếu văn bản đặt ra trách nhiệm bồi thường của người được uỷ quyền khi làm sai, đó là dấu hiệu của một hợp đồng hai chiều, không còn là tờ giấy uỷ quyền một chiều để chứng thực chữ ký.
Không dùng cho việc chuyển quyền sở hữu tài sản. Bán, tặng, cho, góp vốn bằng tài sản, đặc biệt tài sản phải đăng ký, nằm ngoài phạm vi chứng thực chữ ký theo quy định hiện hành về chứng thực. Nơi nhận sẽ đòi hợp đồng uỷ quyền có công chứng hoặc được chứng thực hợp đồng.
Không dùng cho việc liên quan quyền sử dụng bất động sản. Uỷ quyền chuyển nhượng, thế chấp, cho thuê dài hạn nhà đất là nhóm nhạy cảm nhất. Tờ giấy chứng thực chữ ký thường bị trả lại ở văn phòng đăng ký đất đai hoặc ở bàn công chứng hợp đồng chính.
Dùng tốt cho việc hành chính, thủ tục. Nộp hồ sơ, nhận kết quả, xin bản sao giấy tờ, đại diện đi họp tổ dân phố, nhận hộ bưu phẩm có giá trị, làm thủ tục ở trường học. Đây là đất của chứng thực chữ ký, miễn là nơi nhận chấp nhận.
Các bước chứng thực chữ ký trên giấy uỷ quyền
Thủ tục không phức tạp, nhưng hay hỏng ở chỗ chuẩn bị. Làm theo thứ tự dưới đây:
- Soạn giấy uỷ quyền đầy đủ thông tin hai bên, việc được uỷ quyền, thời hạn. Để trống chỗ ký của người uỷ quyền; không ký trước ở nhà, vì phải ký trước mặt người chứng thực.
- In đủ số bản bạn cần. Mỗi bản chính sẽ được chứng thực riêng; hỏi trước nơi nhận cần mấy bản để không phải quay lại.
- Mang giấy tờ tuỳ thân còn hạn của người uỷ quyền: căn cước hoặc hộ chiếu. Người được uỷ quyền thường không cần có mặt khi chứng thực chữ ký người uỷ quyền.
- Đến bộ phận tiếp nhận của uỷ ban nhân dân cấp xã hoặc tổ chức hành nghề công chứng; sau sắp xếp địa giới hành chính, kiểm lại nơi tiếp nhận hiện hành ở địa phương mình.
- Ký trước mặt người tiếp nhận. Nếu văn bản nhiều trang, hỏi họ về việc đóng dấu giáp lai hoặc ký từng trang.
- Nhận lại bản đã chứng thực, đọc kỹ lời chứng: tên người ký, giấy tờ tuỳ thân, ngày chứng thực có đúng không.
Nếu người uỷ quyền không ký được vì khuyết tật hoặc không biết ký, hỏi người tiếp nhận về việc điểm chỉ thay chữ ký; việc này có quy trình riêng và bạn nên hỏi trước khi đi.
Chứng thực chữ ký và công chứng hợp đồng uỷ quyền: đặt cạnh nhau
Hai hình thức không thay thế nhau. Bảng dưới giúp bạn chọn khi nơi nhận để mở cả hai.
| Tiêu chí | Chứng thực chữ ký trên giấy uỷ quyền | Công chứng hợp đồng uỷ quyền |
|---|---|---|
| Xác nhận điều gì | Chữ ký đúng của người yêu cầu | Tính xác thực, hợp pháp của toàn bộ văn bản |
| Ai chịu trách nhiệm nội dung | Người ký văn bản | Công chứng viên cùng các bên |
| Số bên ký | Thường chỉ người uỷ quyền | Cả bên uỷ quyền và bên được uỷ quyền |
| Lưu bản gốc | Bạn tự giữ các bản chính | Tổ chức công chứng lưu một bản |
| Phạm vi hợp | Việc đơn giản, không thù lao, không chuyển quyền tài sản | Việc giá trị lớn, nhà đất, tài sản đăng ký |
| Nơi làm | Uỷ ban cấp xã, tổ chức hành nghề công chứng | Tổ chức hành nghề công chứng |
Bạn thấy hàng "Số bên ký" quyết định nhiều chuyện: giấy uỷ quyền chứng thực chữ ký là văn bản một chiều, người được uỷ quyền không ký nhận nghĩa vụ gì. Điều này nhẹ cho thủ tục nhưng cũng có nghĩa người kia không cam kết điều gì với bạn trên giấy.
Những lỗi khiến giấy uỷ quyền có chứng thực vẫn bị trả lại
Đã chứng thực mà vẫn bị từ chối là chuyện thường. Nguyên nhân hay gặp:
- Ghi việc quá chung. "Thay mặt giải quyết mọi thủ tục" khiến nơi nhận không biết bạn có thật sự giao việc của họ không. Ghi đích danh tên thủ tục, số hồ sơ, cơ quan.
- Dùng chứng thực chữ ký cho việc thuộc nhóm phải công chứng. Nhận tiền bán đất, ký giấy tờ sang tên: nơi nhận sẽ trả lại dù chữ ký đã chứng thực.
- Thông tin giấy tờ tuỳ thân không khớp. Số căn cước cũ, địa chỉ theo địa giới trước khi sắp xếp, tên tỉnh cũ. Nên ghi theo giấy tờ hiện hành và, nếu cần, ghi thêm địa chỉ cũ trong ngoặc để đối chiếu.
- Không ghi thời hạn hoặc thời hạn đã qua. Nhiều nơi kiểm thời hạn trước tiên; giấy không ghi hạn khiến người nhận phải đoán, và họ thường chọn từ chối.
- Sửa chữa bằng tay sau khi chứng thực. Mọi nét gạch, viết thêm sau lời chứng đều làm văn bản mất giá trị; muốn sửa phải làm bản mới.
- Nộp bản chụp thay vì bản chính. Bản chụp màu không phải bản chính; có nơi nhận bản sao chứng thực, có nơi chỉ nhận bản chính.
Người được uỷ quyền nên kiểm gì khi cầm tờ giấy đã chứng thực
Người cầm giấy đi làm việc thay mới là người đứng trước quầy khi bị hỏi, nên họ cần tự kiểm trước khi lên đường. Việc đầu tiên là đối chiếu thông tin của chính mình trên giấy với căn cước đang dùng: họ tên có dấu đúng chưa, số giấy tờ là số mới hay số cũ, ngày sinh có khớp không. Một chữ cái sai cũng đủ để cán bộ tiếp nhận từ chối, và người được uỷ quyền không tự sửa được.
Việc thứ hai là đọc phần việc được giao bằng con mắt của người tiếp nhận. Nếu nơi nhận hỏi "giấy này cho phép anh nhận kết quả hồ sơ số nào", trên giấy phải có câu trả lời. Nếu chỉ ghi chung chung, người được uỷ quyền nên báo lại người uỷ quyền làm bản mới ngay, thay vì đi rồi mới biết thiếu.
Việc thứ ba là kiểm lời chứng ở cuối văn bản: có dấu, có chữ ký người chứng thực, có ngày và số chứng thực, và nếu văn bản nhiều tờ thì có dấu giáp lai hoặc chữ ký từng trang theo cách nơi chứng thực làm. Cuối cùng, người được uỷ quyền nên chụp lại toàn bộ văn bản để báo cho người uỷ quyền biết mình đã nhận đúng giấy, và giữ bản chính phẳng phiu, không ghim, không ghi chú lên đó. Một tờ giấy bị viết thêm số điện thoại hay ghi chú bằng bút bi ở lề có thể bị nghi là đã chỉnh sửa.
Khi người uỷ quyền ở xa hoặc không đi lại được
Chứng thực chữ ký đòi người uỷ quyền ký trước mặt người chứng thực, nên khó nhất là khi người đó ở xa, nằm viện hoặc tuổi cao. Với người đang ở tỉnh khác trong nước, cách đơn giản là người đó tự đi chứng thực tại nơi mình đang ở rồi gửi bản chính qua đường bưu chính có ký nhận. Văn bản chứng thực ở đâu cũng dùng được trên cả nước.
Với người không đi lại được, một số nơi có thể thực hiện chứng thực ngoài trụ sở trong trường hợp đặc biệt như người già yếu, ốm đau, khuyết tật; hỏi bộ phận tiếp nhận về điều kiện và cách đăng ký. Nếu việc thuộc nhóm phải công chứng, công chứng viên cũng có thể làm ngoài trụ sở theo quy định; chuyên mục về uỷ quyền cho cha mẹ già yếu trên trang bàn kỹ phần này.
Điều không được làm là người khác ký thay rồi mang đi chứng thực, hoặc xin chứng thực khi người uỷ quyền vắng mặt. Đó là làm giả, và văn bản sẽ vô giá trị khi bị phát hiện, kéo theo trách nhiệm cho người làm. Nếu người uỷ quyền không còn đủ nhận thức để tự ký, uỷ quyền không còn là đường đi; cần hỏi luật sư về thủ tục giám hộ hoặc yêu cầu toà án tuyên bố hạn chế năng lực theo quy định.
Câu hỏi thường gặp
Chứng thực chữ ký giấy uỷ quyền có cần người được uỷ quyền đi cùng không?
Thông thường không. Giấy uỷ quyền chứng thực chữ ký là văn bản do người uỷ quyền lập và ký, nên chỉ cần người đó có mặt cùng giấy tờ tuỳ thân. Tuy vậy nên ghi đầy đủ, chính xác thông tin người được uỷ quyền để nơi nhận đối chiếu được.
Giấy uỷ quyền có chứng thực chữ ký có thời hạn sử dụng không?
Bản thân lời chứng không có ngày hết hạn. Thời hạn nằm ở nội dung uỷ quyền do bạn ghi và ở yêu cầu riêng của nơi nhận, có nơi chỉ nhận giấy lập trong một khoảng thời gian gần. Nếu giấy không ghi thời hạn, Bộ luật Dân sự có quy tắc mặc định; nên ghi rõ để khỏi phụ thuộc vào quy tắc đó.
Tự soạn giấy uỷ quyền rồi mang đi chứng thực có được không?
Được, bạn tự soạn hoặc dùng mẫu của nơi nhận. Người chứng thực không soạn nội dung cho bạn. Vì vậy nên hỏi nơi nhận có mẫu riêng không trước khi soạn, và đọc lại kỹ từng thông tin vì sau khi chứng thực thì không sửa tay được.
Có thể chứng thực chữ ký giấy uỷ quyền bằng tiếng nước ngoài không?
Có thể, nếu người thực hiện chứng thực hiểu được nội dung hoặc bạn mang kèm bản dịch theo yêu cầu. Thực tế nhiều nơi chỉ chứng thực văn bản tiếng Việt hoặc song ngữ. Hỏi trước nơi chứng thực và cả nơi sẽ nhận văn bản ở nước ngoài để chọn đúng ngôn ngữ.
Một giấy uỷ quyền có chứng thực dùng cho nhiều nơi được không?
Được nếu nội dung ghi đủ các việc ở các nơi đó, nhưng mỗi nơi có thể giữ lại một bản chính. Vì vậy hoặc bạn chứng thực nhiều bản chính cùng lúc, hoặc làm bản sao chứng thực từ bản chính cho những nơi chấp nhận bản sao.
Chữ ký trong giấy uỷ quyền có cần giống chữ ký trên căn cước không?
Không có yêu cầu chữ ký phải giống hệt, vì người chứng thực xác nhận việc bạn ký trước mặt họ chứ không so mẫu chữ ký. Tuy vậy nên ký theo cách bạn thường ký trên giấy tờ quan trọng, để sau này đối chiếu với các văn bản khác không gây nghi ngờ.