Văn bản uỷ quyền ký hợp đồng mua bán hàng hoá cho nhân viên nên khoanh đúng bốn thứ: loại hợp đồng, nhóm hàng, hạn mức giá trị mỗi hợp đồng, và những điều khoản người được uỷ quyền không được tự thay đổi so với hợp đồng khung của công ty. Thiếu một trong bốn, giấy uỷ quyền hoặc quá chật để nhân viên làm việc, hoặc quá rộng để công ty kiểm soát.
Bài này tập trung vào phần khung nội dung của chính văn bản uỷ quyền cho việc ký hợp đồng mua hoặc bán hàng hoá thường xuyên, dành cho chủ doanh nghiệp nhỏ, kế toán trưởng, người phụ trách pháp chế kiêm nhiệm. Cách tổ chức hệ thống uỷ quyền trong công ty, sổ theo dõi, thu hồi khi nhân sự nghỉ có bài riêng ở mục doanh nghiệp. Điều lệ và quy chế nội bộ của mỗi công ty khác nhau, nên văn bản cuối cùng cần luật sư hoặc người làm pháp chế rà theo đúng điều lệ của bạn.
Ai uỷ quyền và căn cứ từ đâu
Theo nguyên tắc chung của Luật Doanh nghiệp và Bộ luật Dân sự, người đại diện theo pháp luật của công ty có quyền nhân danh công ty xác lập giao dịch, và có thể uỷ quyền bằng văn bản cho người khác thực hiện một phần quyền đó. Văn bản uỷ quyền do người đại diện theo pháp luật ký, phát hành dưới tên công ty. Nếu công ty có nhiều người đại diện theo pháp luật, điều lệ thường phân công ai phụ trách mảng nào; uỷ quyền nên đi từ đúng người phụ trách mảng đó.
Một điều hay bị quên: người đại diện chỉ uỷ quyền được trong phạm vi quyền của chính mình. Nếu điều lệ hay quyết định của hội đồng thành viên, hội đồng quản trị, chủ sở hữu yêu cầu hợp đồng trên một giá trị nào đó phải được chấp thuận trước, thì người được uỷ quyền cũng không thoát được yêu cầu đó. Văn bản uỷ quyền đặt hạn mức thấp hơn ngưỡng phải xin chấp thuận là cách đơn giản để không vướng.
Ở hộ kinh doanh, chủ hộ uỷ quyền cho người nhà hoặc nhân viên ký đơn hàng với nhà cung cấp cũng theo tinh thần tương tự, chỉ khác là không có điều lệ, nên giới hạn phải nằm hết trong văn bản uỷ quyền. Đừng coi việc "hộ nhỏ, ai ký cũng được" là đương nhiên: khi có tranh chấp với nhà cung cấp, câu hỏi đầu tiên vẫn là người ký có quyền ký hay không.
Khung các mục của văn bản uỷ quyền ký hợp đồng mua bán
Bảng dưới là khung để soạn và soát. Cột thứ ba gợi ý cách viết cho rõ; mọi con số là ví dụ giả định, bạn đặt theo quy mô của mình.
| Mục | Nội dung | Cách viết cho rõ |
|---|---|---|
| Bên uỷ quyền | Tên công ty, mã số doanh nghiệp, địa chỉ trụ sở theo đơn vị hành chính hiện hành, người đại diện theo pháp luật | Ghi chức danh đúng như trên đăng ký doanh nghiệp |
| Bên được uỷ quyền | Họ tên, giấy tờ tuỳ thân, chức danh trong công ty | Chức danh tại thời điểm uỷ quyền, không ghi chung "nhân viên" |
| Loại hợp đồng | Mua hàng, bán hàng, hay cả hai; đơn đặt hàng, hợp đồng nguyên tắc, phụ lục | Liệt kê loại được ký, loại còn lại không được ký |
| Nhóm hàng | Nhóm hàng hoá cụ thể công ty kinh doanh | Ví dụ giả định: chỉ vật tư bao bì, không gồm máy móc |
| Hạn mức | Giá trị tối đa mỗi hợp đồng, có thể thêm tổng mỗi tháng | Ghi bằng số và bằng chữ, có hay chưa có thuế |
| Điều khoản cố định | Những điều khoản phải giữ nguyên theo hợp đồng khung | Phạt vi phạm, thời hạn thanh toán, luật áp dụng, cơ quan giải quyết tranh chấp |
| Con dấu và chữ ký | Người được uỷ quyền ký, đóng dấu công ty nếu dùng, ghi rõ ký theo uỷ quyền | Dẫn số, ngày văn bản uỷ quyền ngay dưới chữ ký |
| Thời hạn | Từ ngày đến ngày, hoặc đến khi chấm dứt công tác ở vị trí đó | Nên có ngày cụ thể và gia hạn định kỳ |
Mục "điều khoản cố định" là chỗ bảo vệ công ty nhiều nhất. Nhân viên kinh doanh dưới áp lực chốt đơn hay nhân nhượng ở thời hạn thanh toán, mức phạt, điều khoản đổi trả. Khi văn bản uỷ quyền liệt kê rõ những điều khoản không được thay đổi so với mẫu hợp đồng của công ty, mọi thay đổi đó phải quay về người có thẩm quyền cao hơn.
Hạn mức: đặt thế nào cho dùng được
Theo giá trị mỗi hợp đồng. Cách phổ biến nhất. Đặt mức đủ để nhân viên xử lý phần lớn đơn hàng thường ngày, phần còn lại trình lên. Nếu tám, chín phần mười đơn hàng nằm dưới hạn mức thì hạn mức hợp lý; nếu nhân viên phải trình gần như mọi đơn thì uỷ quyền chẳng còn ý nghĩa.
Theo tổng mỗi kỳ. Thêm tầng này để tránh việc chia nhỏ một hợp đồng lớn thành nhiều hợp đồng dưới hạn mức. Ghi rõ việc chia nhỏ hợp đồng để lách hạn mức là vi phạm phạm vi uỷ quyền.
Theo đối tác. Có công ty chỉ cho nhân viên ký với nhà cung cấp hoặc khách hàng đã có trong danh sách được duyệt. Đối tác mới phải qua bước kiểm tra trước. Cách này hữu ích khi rủi ro chính là gặp đối tác không đáng tin.
Theo điều kiện thanh toán. Hạn mức có thể khác nhau tuỳ khách trả trước hay trả chậm. Bán chịu cho khách là cho khách mượn tiền, nên hạn mức với bán chịu thường thấp hơn.
Tiền tệ và thuế. Ghi rõ hạn mức đã gồm thuế hay chưa, tính theo đồng Việt Nam hay ngoại tệ. Thiếu câu này, một hợp đồng ngay sát hạn mức có thể thành vượt hay không vượt tuỳ cách hiểu.
Câu nên tránh
Những câu sau xuất hiện nhiều trong văn bản uỷ quyền nội bộ soạn vội. Mỗi câu mở một lỗ hổng:
- "Được ký kết các hợp đồng kinh tế nhân danh công ty" — không loại, không nhóm hàng, không hạn mức.
- "Được quyết định giá bán và điều kiện thanh toán" — không có khung giá, không có trần công nợ.
- "Được ký các phụ lục sửa đổi, bổ sung hợp đồng" — phụ lục có thể đổi luôn điều khoản cố định.
- "Được uỷ quyền lại cho nhân viên cấp dưới" — chuỗi uỷ quyền khó kiểm soát và khó chứng minh.
- "Được thanh lý hợp đồng và xác nhận công nợ" — xác nhận công nợ sai có thể làm công ty mất khoản phải thu.
- "Có hiệu lực cho đến khi có thông báo khác" — văn bản tồn tại vô thời hạn, kể cả khi người được uỷ quyền đã nghỉ.
Nếu thật sự muốn giao việc ký phụ lục hay xác nhận công nợ, tách thành mục riêng, có giới hạn riêng, và tốt nhất là cần thêm chữ ký của kế toán trưởng hoặc người phụ trách tài chính.
Phía đối tác: kiểm văn bản uỷ quyền của bên kia
Khung trên cũng là cách bạn kiểm giấy uỷ quyền khi đối tác cử người khác ký với mình. Xin bản sao văn bản uỷ quyền, đối chiếu tên công ty, mã số doanh nghiệp, người ký văn bản uỷ quyền có đúng là người đại diện theo pháp luật hiện hành không, nhóm hàng và hạn mức có bao trùm hợp đồng đang ký không, thời hạn còn hiệu lực không.
Nếu hợp đồng vượt hạn mức trong giấy uỷ quyền của bên kia, đề nghị họ bổ sung văn bản uỷ quyền riêng cho hợp đồng này, hoặc để người đại diện theo pháp luật ký. Đừng chấp nhận lời hứa "sếp đã đồng ý rồi, ký trước đi". Một hợp đồng ký vượt thẩm quyền có thể không ràng buộc bên kia ở phần vượt, trừ khi họ chấp thuận sau, và bạn là người gánh rủi ro đó.
Lưu bản sao văn bản uỷ quyền của đối tác cùng bộ hồ sơ hợp đồng. Khi có tranh chấp, đây là chứng cứ cho thấy bạn đã kiểm tra thẩm quyền một cách hợp lý. Trường hợp thấy dấu hiệu giấy uỷ quyền giả, chữ ký lạ, con dấu không khớp, dừng giao dịch và xác minh trực tiếp với công ty đối tác qua kênh liên lạc chính thức.
Hợp đồng khung và đơn đặt hàng: uỷ quyền ở tầng nào
Nhiều doanh nghiệp làm ăn thường xuyên với một đối tác theo mô hình hai tầng: một hợp đồng nguyên tắc ký một lần, quy định giá, điều kiện giao hàng, thanh toán, phạt vi phạm; sau đó mỗi lần mua bán chỉ là một đơn đặt hàng hoặc phụ lục ngắn ghi số lượng, ngày giao. Đây là chỗ văn bản uỷ quyền có thể tách bạch rất gọn.
Hợp đồng nguyên tắc chứa các điều khoản quan trọng nhất, nên do người đại diện theo pháp luật ký hoặc người được uỷ quyền ở cấp cao. Đơn đặt hàng phát sinh hằng ngày thì giao cho nhân viên thu mua hoặc kinh doanh ký, với điều kiện đơn hàng phải dẫn chiếu hợp đồng nguyên tắc và không được thay đổi điều khoản nào trong đó. Văn bản uỷ quyền cho nhân viên vì thế chỉ cần ghi: được ký đơn đặt hàng theo hợp đồng nguyên tắc số này, ngày này, với đối tác này, giá trị mỗi đơn không quá mức đã đặt.
Cách này vừa giữ quyền kiểm soát ở chỗ có rủi ro lớn, vừa không làm chậm công việc thường ngày. Khi đối tác muốn đổi giá hay đổi điều kiện thanh toán, việc đó tự động thành sửa hợp đồng nguyên tắc, quay về người có thẩm quyền, không nằm trong tay nhân viên.
Bảng kiểm trước khi phát hành văn bản uỷ quyền
Người đại diện theo pháp luật hoặc người làm pháp chế soát từng dòng:
- Người ký văn bản uỷ quyền đúng là người đại diện theo pháp luật hiện hành, đúng phạm vi phụ trách theo điều lệ.
- Loại hợp đồng, nhóm hàng liệt kê cụ thể.
- Hạn mức mỗi hợp đồng, tổng mỗi kỳ, ghi rõ gồm thuế hay chưa.
- Hạn mức không vượt ngưỡng phải xin chấp thuận theo điều lệ.
- Danh sách điều khoản cố định không được thay đổi.
- Cấm uỷ quyền lại, cấm chia nhỏ hợp đồng để lách hạn mức.
- Cách ký và dẫn số văn bản uỷ quyền dưới chữ ký.
- Thời hạn có ngày kết thúc, kèm câu chấm dứt khi người được uỷ quyền thôi giữ vị trí.
- Văn bản được ghi vào sổ theo dõi uỷ quyền của công ty.
Ví dụ giả định: một công ty bao bì ở Đồng Nai uỷ quyền cho trưởng phòng kinh doanh ký hợp đồng bán hàng với khách đã có trong danh sách, mỗi hợp đồng không quá một mức nhất định, thời hạn thanh toán không dài hơn mẫu của công ty. Khi một khách lớn xin kéo dài thời hạn thanh toán, trưởng phòng không tự ký mà chuyển lên giám đốc. Văn bản uỷ quyền đã trả lời trước câu hỏi "có được nhân nhượng không".
Câu hỏi thường gặp
Nhân viên kinh doanh có được ký hợp đồng mua bán thay giám đốc không?
Được, nếu có văn bản uỷ quyền hợp lệ của người đại diện theo pháp luật và hợp đồng nằm trong phạm vi uỷ quyền. Phạm vi nên khoanh theo loại hợp đồng, nhóm hàng, hạn mức và điều khoản không được thay đổi. Điều lệ công ty có thể đặt thêm giới hạn.
Văn bản uỷ quyền ký hợp đồng trong công ty có cần công chứng không?
Thông thường văn bản uỷ quyền nội bộ của doanh nghiệp được lập dưới tên công ty, có chữ ký người đại diện theo pháp luật, không bắt buộc công chứng. Tuy vậy một số đối tác hoặc cơ quan có thể yêu cầu hình thức cụ thể. Hỏi bên nhận văn bản khi cần.
Hợp đồng ký vượt hạn mức uỷ quyền có hiệu lực không?
Phần vượt phạm vi uỷ quyền có thể không ràng buộc công ty, trừ khi công ty chấp thuận sau hoặc biết mà không phản đối, tuỳ tình huống cụ thể. Đây là chỗ dễ tranh chấp, cần luật sư xem xét theo hồ sơ thật. Cách phòng là kiểm hạn mức trước khi ký.
Nhân viên nghỉ việc thì văn bản uỷ quyền ký hợp đồng có tự hết hiệu lực không?
Nên ghi trong văn bản rằng uỷ quyền chấm dứt khi người được uỷ quyền thôi giữ vị trí. Dù vậy công ty vẫn nên thu hồi bản gốc và thông báo cho đối tác thường xuyên, vì đối tác không biết nhân sự của bạn đã thay đổi.
Có nên cho nhân viên ký cả phụ lục sửa đổi hợp đồng không?
Chỉ nên cho khi phụ lục không chạm tới các điều khoản cố định như giá, thời hạn thanh toán, phạt vi phạm, giải quyết tranh chấp. Ghi rõ phụ lục loại nào được ký. Phụ lục thay đổi điều khoản cố định phải do người có thẩm quyền cao hơn ký.
Hộ kinh doanh uỷ quyền cho người nhà ký đơn với nhà cung cấp thì ghi gì?
Ghi người uỷ quyền là chủ hộ, người được uỷ quyền là ai, được ký loại đơn hàng nào, nhóm hàng nào, giá trị tối đa mỗi đơn, thời hạn. Hộ kinh doanh không có điều lệ nên mọi giới hạn phải nằm trong văn bản này.