TraoQuyen.comTrao Quyền
Uỷ quyền cho và thay cha mẹ già yếu

Đưa cha mẹ già đi ký uỷ quyền: để quyết định là của cha mẹ, không phải của con

Người con đưa cha mẹ đi công chứng uỷ quyền: vì sao công chứng viên hỏi riêng, chuẩn bị để cha mẹ tự nói, dấu hiệu ý của con lấn ý cha mẹ và hậu quả.

Elderly Vietnamese couple walking slowly up the steps of a notary office in Quang Ninh, their adult son a few paces behind carrying a closed folder, overcast daylight, seen from behind

Khi đưa cha mẹ già đi ký uỷ quyền, việc quan trọng nhất của người con là lùi lại một bước để cha mẹ tự nói, tự quyết, tự ký. Một giấy uỷ quyền chỉ vững khi nó thể hiện ý chí thật của người uỷ quyền. Nếu ai nhìn vào cũng thấy đó là ý của con, giấy dễ bị công chứng viên từ chối, dễ bị anh chị em nghi ngờ, và có thể bị yêu cầu tuyên vô hiệu về sau.

Bài này dành cho người con đang chuẩn bị đưa cha mẹ đến văn phòng công chứng, nhất là khi chính mình là người được uỷ quyền. Nội dung gồm: vì sao công chứng viên thường muốn nói chuyện riêng với cha mẹ, cách chuẩn bị ở nhà để cha mẹ hiểu và tự diễn đạt được, những dấu hiệu cho thấy ý của con đang lấn át, và cách ứng xử sau buổi ký.

Vì sao công chứng viên muốn nói chuyện riêng với cha mẹ

Nhiều người con thấy phật lòng khi công chứng viên đề nghị mình ra ngoài, như thể bị nghi ngờ. Thực ra đây là một phần công việc bình thường, nhất là với người uỷ quyền cao tuổi. Công chứng viên cần xác định ba điều: người uỷ quyền có hiểu nội dung không, có tự nguyện không, và nội dung có đúng ý họ không. Khi người được uỷ quyền ngồi ngay cạnh, rất khó biết câu trả lời của người già là ý của họ hay là phản xạ chiều theo con.

Cuộc trò chuyện riêng thường không dài và không phải cuộc thẩm vấn. Công chứng viên có kinh nghiệm hỏi nhẹ nhàng, đôi khi bắt đầu bằng chuyện thường ngày để cụ bớt căng thẳng, rồi mới đi vào nội dung giấy. Người con chờ bên ngoài vài phút là đủ.

Người cao tuổi ở nhiều gia đình Việt Nam quen nghe theo con, nhất là người con đang chăm sóc mình. Họ có thể đồng ý với mọi thứ để không làm con buồn, dù trong lòng muốn khác. Một cuộc trò chuyện riêng, vài phút thôi, cho họ khoảng trống để nói thật.

Bộ luật Dân sự đặt nguyên tắc giao dịch phải dựa trên sự tự nguyện. Giao dịch xác lập do bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép có thể bị yêu cầu tuyên vô hiệu. Việc công chứng viên hỏi riêng chính là một lớp bảo vệ cho giao dịch, và vì thế cũng bảo vệ người con được uỷ quyền khỏi những nghi ngờ về sau.

Chuẩn bị ở nhà để cha mẹ tự diễn đạt được

Chuẩn bị tốt không phải là "dạy bài" cho cha mẹ, mà là giúp cha mẹ hiểu rõ việc mình sắp làm để tự nói bằng lời của mình. Một cách làm:

  1. Vài ngày trước, ngồi với cha mẹ, hỏi cha mẹ muốn giao những việc gì. Để cha mẹ nói trước, con ghi lại.
  2. Giải thích bằng lời giản dị: uỷ quyền là nhờ người khác làm thay một số việc, cha mẹ vẫn làm được mọi việc của mình, và có thể huỷ bất cứ lúc nào.
  3. Hỏi cha mẹ muốn giao cho ai và vì sao. Nếu cha mẹ chọn người khác với dự tính của con, tôn trọng lựa chọn đó.
  4. Đọc cho cha mẹ nghe dự thảo nếu đã có, hỏi chỗ nào cha mẹ chưa hiểu hoặc muốn đổi.
  5. Nói trước với cha mẹ rằng công chứng viên có thể hỏi chuyện riêng, đó là chuyện bình thường, cứ trả lời thật.
  6. Không bày câu trả lời mẫu. Nếu cha mẹ chưa nói được ý mình, chưa nên đi ký.

Bước cuối là phép thử đơn giản nhất. Nếu sau vài lần trò chuyện, cha mẹ vẫn không tự nói được mình giao việc gì cho ai, đó là dấu hiệu cần dừng lại, hỏi bác sĩ về tình trạng nhận thức và hỏi luật sư về hướng khác.

Ai nên đi cùng cha mẹ đến văn phòng

Người đưa cha mẹ đi thường là người con được uỷ quyền, vì đó là người lo việc. Nhưng nếu có thể, nên có thêm một người con khác, hoặc một người thân không hưởng lợi gì từ giấy uỷ quyền, cùng đi. Người này không cần tham gia trao đổi, chỉ cần có mặt, chứng kiến cha mẹ được hỏi riêng và tự quyết. Về sau, nếu có ai thắc mắc, đã có một người ngoài cuộc kể lại được buổi hôm đó diễn ra thế nào.

Tuỳ hình thức giấy tờ, người được uỷ quyền có thể phải ký cùng, ví dụ khi lập hợp đồng uỷ quyền thay vì giấy uỷ quyền đơn phương. Khi đó người được uỷ quyền vẫn nên để công chứng viên trao đổi xong với cha mẹ rồi mới vào ký phần của mình. Hỏi văn phòng trước để biết mình cần có mặt lúc nào.

Không nên kéo cả đại gia đình đi cùng. Quá nhiều người quanh một cụ già làm cụ lúng túng, và tạo cảm giác áp lực, đúng điều mà công chứng viên đang cố loại bỏ. Hai người là vừa: một người lo việc đi lại, giấy tờ; một người làm chỗ dựa tinh thần cho cha mẹ.

Những câu công chứng viên hay hỏi người uỷ quyền cao tuổi

Mỗi công chứng viên có cách riêng, nhưng nội dung trao đổi thường xoay quanh các ý sau. Biết trước giúp cha mẹ đỡ bỡ ngỡ, không phải để học thuộc:

  • Ông, bà tên gì, năm nay bao nhiêu tuổi, đang ở đâu.
  • Hôm nay ông, bà đến đây để làm việc gì.
  • Ông, bà muốn nhờ ai làm thay, người đó là gì của ông, bà.
  • Nhờ làm những việc gì, có việc nào ông, bà không muốn giao không.
  • Vì sao ông, bà muốn giao việc này, có ai bảo ông, bà phải làm không.
  • Ông, bà có biết mình có thể huỷ giấy này khi muốn không.

Câu trả lời không cần trôi chảy hay dùng đúng chữ pháp lý. Một cụ bà nói "mẹ nhờ con Út đi lĩnh lương cho mẹ vì mẹ đau chân" là đủ rõ hơn nhiều so với một câu thuộc lòng đầy thuật ngữ. Chính những câu thuộc lòng mới khiến công chứng viên nghi ngờ. Cụ quên một chi tiết thì cứ để cụ nói là quên, không ai cần nhắc.

Dấu hiệu ý của con đang lấn ý cha mẹ

Cha mẹ nhìn con trước khi trả lời. Một lần thì bình thường. Lần nào cũng vậy cho thấy cha mẹ đang chờ con ra hiệu, chưa tự quyết.

Cha mẹ dùng từ ngữ không phải của mình. Một cụ ông cả đời làm ruộng bỗng nói "uỷ quyền toàn quyền định đoạt tài sản" là dấu hiệu câu đó được học từ người khác.

Phạm vi rộng hơn nhu cầu cha mẹ kể. Cha mẹ nói chỉ cần nhờ lĩnh lương hưu, nhưng dự thảo có cả quyền bán nhà, thế chấp. Khoảng cách này cần được giải thích, hoặc thu hẹp.

Có sự gấp gáp không rõ lý do. Người con thúc phải ký ngay hôm nay, không cho cha mẹ thời gian suy nghĩ hay hỏi anh chị em khác.

Các con khác không được biết. Việc lập uỷ quyền bị giữ kín với anh chị em, nhất là khi giấy liên quan đến tài sản lớn.

Người con tự nhận ra mình đang nóng vội. Nếu bạn thấy mình sốt ruột khi cha mẹ hỏi lại, bực khi cha mẹ muốn đổi một chi tiết, đó là lúc nên lùi lại. Sự sốt ruột của người con là tín hiệu rõ nhất cho thấy giấy đang nghiêng về ý mình hơn ý cha mẹ.

Ví dụ giả định: hai buổi đi công chứng ở Quảng Ninh

Ví dụ giả định: bà Mai, tám mươi tuổi, ở Quảng Ninh, muốn nhờ con gái út lo việc cho thuê hai gian hàng ngoài chợ. Lần đầu, con gái soạn sẵn mọi thứ, dặn mẹ trả lời "đồng ý hết". Tại văn phòng, khi được hỏi riêng, bà chỉ nói được "con nó bảo ký thì mẹ ký". Công chứng viên đề nghị hẹn lại để gia đình nói chuyện thêm.

Về nhà, con gái ngồi với mẹ cả buổi chiều, hỏi mẹ thật sự muốn gì. Hoá ra bà chỉ muốn nhờ con thu tiền thuê và sửa chữa nhỏ, còn việc ký hợp đồng với người thuê mới thì bà muốn tự quyết. Bà cũng muốn con trai cả ở Hải Phòng được biết. Người con gái nhận ra rằng phần lớn những gì mình soạn sẵn là thứ mình nghĩ sẽ tiện, chứ không phải thứ mẹ cần.

Lần thứ hai, bà tự kể với công chứng viên bằng lời của mình. Giấy uỷ quyền hẹp hơn dự định ban đầu, nhưng đúng ý bà. Con trai cả nhận bản sao qua tin nhắn. Người con gái mất thêm một tuần, đổi lại một tờ giấy mà không ai còn bảo được đó là ý của con chứ không phải của mẹ.

Sau buổi ký: giữ cha mẹ ở vị trí người quyết định

Ký xong không có nghĩa cha mẹ đã giao hết. Người con được uỷ quyền nên tiếp tục hỏi ý cha mẹ trong những việc có lựa chọn, báo lại những việc đã làm, và để cha mẹ giữ một bản giấy uỷ quyền. Nhiều cụ cảm thấy yên tâm hơn khi biết tờ giấy nằm trong tủ của mình và mình có thể lấy ra đọc lại bất cứ lúc nào.

Đọc lại giấy với cha mẹ sau vài tuần cũng là việc nên làm. Cha mẹ có thể nhớ ra điều muốn thêm hoặc bớt. Nếu cha mẹ muốn thay đổi, giúp cha mẹ làm thủ tục chứ không thuyết phục giữ nguyên vì "đã mất công làm rồi".

Một việc nhỏ khác: báo cho anh chị em ngay trong ngày ký, kèm ảnh chụp giấy. Đừng để họ nghe chuyện từ người ngoài hay phát hiện khi đi làm thủ tục. Thông tin đến sớm và đến từ chính người được uỷ quyền là cách tốt nhất để không ai nghĩ rằng việc này được làm lén.

Cuối cùng, nhớ rằng uỷ quyền là sự tin tưởng cha mẹ dành cho mình. Cách người con dùng sự tin tưởng ấy trong những tháng đầu quyết định cha mẹ có yên lòng hay không, và anh chị em có nhìn mình bằng con mắt tin cậy hay không.

Câu hỏi thường gặp

Công chứng viên bắt con ra ngoài có phải là nghi ngờ con không?

Không nhất thiết. Hỏi riêng người uỷ quyền là cách làm phổ biến để xác định ý chí, nhất là với người cao tuổi. Việc này bảo vệ cả cha mẹ lẫn người được uỷ quyền.

Cha mẹ không nói được rõ ràng ý mình thì có nên đi ký không?

Chưa nên. Nếu sau vài lần trò chuyện cha mẹ vẫn không tự diễn đạt được, nên hỏi bác sĩ về tình trạng nhận thức và hỏi luật sư về hướng khác thay vì cố gắng lập giấy.

Con có được soạn sẵn dự thảo giấy uỷ quyền mang đến không?

Có thể chuẩn bị thông tin, nhưng nội dung phải xuất phát từ ý muốn của cha mẹ. Văn phòng công chứng sẽ soạn hoặc rà lại dự thảo, và đọc lại cho cha mẹ trước khi ký.

Giấy uỷ quyền bị cho là ký do con ép thì hậu quả thế nào?

Giao dịch xác lập do bị ép buộc có thể bị yêu cầu tuyên vô hiệu, kéo theo việc hoàn trả và có thể bồi thường. Ngoài hậu quả pháp lý, quan hệ trong gia đình thường tổn thương nặng.

Có nên quay video buổi ký để làm bằng chứng không?

Việc ghi hình trong văn phòng công chứng phải theo quy định của văn phòng. Nên hỏi trước. Bằng chứng tốt nhất vẫn là quy trình công chứng đúng và việc anh chị em được biết từ đầu.

Cha mẹ muốn uỷ quyền cho người con khác, không phải con đang chăm thì sao?

Tôn trọng lựa chọn của cha mẹ. Người con đang chăm có thể bày tỏ cảm nhận, nhưng quyền chọn là của cha mẹ. Việc chăm sóc và việc cầm giấy uỷ quyền không nhất thiết là một người.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138