Rút uỷ quyền chỉ thật sự an toàn khi những người có thể giao dịch với người cầm giấy biết rằng giấy đó đã hết tác dụng. Theo nguyên tắc của Bộ luật Dân sự, người uỷ quyền đơn phương chấm dứt phải báo cho người thứ ba; nếu không báo, giao dịch người thứ ba đã xác lập với người được uỷ quyền vẫn có thể có hiệu lực, trừ khi người thứ ba đã biết hoặc phải biết việc chấm dứt.
Nói cách khác, gánh nặng báo tin nằm ở bạn. Bài này giúp bạn lập danh sách những ai cần báo, chọn cách gửi để sau này chứng minh được, viết nội dung thông báo cho đủ, và xử lý khi không biết hết những người người được uỷ quyền đã tiếp xúc. Mọi chi tiết thủ tục với từng cơ quan nên hỏi lại chính nơi đó vì cách làm có thể khác nhau.
Người thứ ba ngay tình: vì sao luật bảo vệ họ trước bạn
Hãy đặt mình vào vị trí người mua. Một người mang tới giấy uỷ quyền có công chứng, phạm vi ghi rõ được bán căn hộ, giấy tờ nhà bản gốc trong tay. Bạn kiểm tra kỹ, thấy mọi thứ hợp lệ, đặt cọc và ký. Sau đó chủ nhà xuất hiện nói rằng mình đã rút uỷ quyền từ tuần trước. Nếu luật cho phép huỷ ngay giao dịch đó, không ai dám làm việc với người được uỷ quyền nữa và cả chế định uỷ quyền mất giá trị.
Vì vậy luật đứng về phía người thứ ba không biết và không thể biết việc chấm dứt — gọi là người thứ ba ngay tình. Người uỷ quyền là người tạo ra tấm giấy, có điều kiện kiểm soát nó, nên phải chịu trách nhiệm thu nó về và báo cho những người liên quan. Phần thiệt hại nếu có, người uỷ quyền đi đòi người được uỷ quyền đã cố tình dùng giấy sau khi bị rút.
Hệ quả thực tế rất rõ: văn bản chấm dứt gửi cho mỗi người được uỷ quyền là chưa đủ. Bạn phải chủ động tìm và báo cho những ai có khả năng giao dịch dựa trên tấm giấy đó. Mỗi người được báo là một cánh cửa đóng lại; mỗi người bị bỏ sót là một cánh cửa còn mở.
Lập danh sách người cần báo theo loại việc
Danh sách phụ thuộc vào việc bạn đã uỷ quyền. Bảng dưới gợi ý những bên thường gặp; bạn nên tự bổ sung từ trí nhớ và từ lời kể của người được uỷ quyền về những ai họ đã liên hệ.
| Việc đã uỷ quyền | Bên cần báo | Lưu ý |
|---|---|---|
| Bán, cho thuê nhà đất | Người mua, người thuê đang thương lượng; môi giới; văn phòng công chứng đã lập giấy; tổ chức công chứng nơi dự định ký | Hỏi văn phòng công chứng về việc cập nhật thông tin chấm dứt vào hệ thống dữ liệu |
| Giao dịch tài khoản, tiết kiệm | Ngân hàng nơi mở tài khoản, chi nhánh người được uỷ quyền thường giao dịch | Ngân hàng có quy trình riêng, mang giấy tờ tuỳ thân tới làm trực tiếp |
| Mua bán, sang tên xe | Người mua đang hẹn; nơi đăng ký xe nếu hồ sơ đã nộp | Thu lại giấy đăng ký xe bản gốc |
| Nộp, nhận hồ sơ hành chính | Bộ phận một cửa đã tiếp nhận hồ sơ | Hỏi cách đổi người nhận kết quả trên phiếu hẹn |
| Ký hợp đồng cho cửa hàng, công ty | Nhà cung cấp, khách hàng lớn, đơn vị vận chuyển | Gửi kèm tên người có thẩm quyền mới |
| Đại diện trong tranh chấp | Cơ quan đang giải quyết, bên kia trong vụ việc | Hỏi luật sư về thủ tục thay đổi người đại diện |
Đừng chỉ báo những bên “quan trọng”. Người được uỷ quyền đã liên hệ với ai thì người đó đều có thể tin vào tấm giấy. Với việc bán nhà, một môi giới tự do đang dẫn khách là đủ để tạo ra một hợp đồng đặt cọc mà bạn không muốn.
Chọn cách gửi để sau này chứng minh được
Giao tận tay có ký nhận. Mang hai bản thông báo, đưa một bản, đề nghị người nhận ký và ghi ngày giờ vào bản còn lại. Với ngân hàng hay cơ quan, xin đóng dấu đến hoặc ghi số tiếp nhận. Đây là bằng chứng mạnh nhất.
Thư bảo đảm có báo phát. Khi không gặp được trực tiếp, gửi qua bưu điện dịch vụ có xác nhận người nhận. Giữ biên lai và phiếu báo phát. Ghi trên phong bì và trong thư cùng một tiêu đề để chứng minh nội dung bên trong là thông báo chấm dứt uỷ quyền.
Tin nhắn, thư điện tử kèm bản chụp văn bản. Nhanh, có dấu thời gian, nhưng giá trị chứng minh phụ thuộc việc xác định được người nhận đã đọc. Dùng kèm, không thay cho hai cách trên với các bên quan trọng. Chụp lại màn hình xác nhận đã xem nếu có.
Thông báo qua người làm chứng hoặc lập vi bằng. Với tình huống căng thẳng, có người cố tình né nhận, bạn có thể nhờ người làm chứng đi cùng khi giao, hoặc hỏi văn phòng thừa phát lại về việc lập vi bằng ghi nhận việc giao thông báo. Cách này tốn kém hơn, dùng khi thật cần.
Nội dung một bản thông báo chấm dứt uỷ quyền gửi bên thứ ba
Thông báo gửi bên thứ ba không cần dài, nhưng phải đủ để người nhận nhận ra ngay đó là tấm giấy nào và từ khi nào không dùng được. Khung gồm các mục sau, để bạn hoặc luật sư hoàn thiện:
- Người thông báo: họ tên, giấy tờ tuỳ thân, địa chỉ liên hệ của người uỷ quyền.
- Văn bản bị chấm dứt: loại văn bản, ngày lập, nơi công chứng hoặc chứng thực nếu có, số công chứng nếu có.
- Người được uỷ quyền trước đây: họ tên, giấy tờ tuỳ thân để người nhận đối chiếu.
- Thời điểm chấm dứt: ngày giờ cụ thể, ghi rõ kể từ thời điểm đó người kia không còn quyền nhân danh bạn.
- Đề nghị cụ thể: không tiếp nhận giao dịch, không giải ngân, không giao kết quả hồ sơ cho người được uỷ quyền cũ; liên hệ trực tiếp người uỷ quyền.
- Người mới nếu có: tên người được uỷ quyền thay thế và văn bản uỷ quyền mới, hoặc ghi rõ người uỷ quyền sẽ tự làm.
- Chữ ký và ngày gửi: người uỷ quyền ký, kèm bản sao văn bản chấm dứt nếu đã lập.
Bỏ qua những lời kể lể lý do rút uỷ quyền hay nhận xét về người kia. Bên thứ ba chỉ cần biết sự thật pháp lý; thêm lời buộc tội vào thông báo dễ biến nó thành bằng chứng cho một tranh chấp khác về danh dự.
Khi không biết hết người được uỷ quyền đã làm việc với ai
Đây là tình huống khó chịu nhất: người được uỷ quyền không hợp tác, không nói đã hẹn ai, giấy gốc vẫn nằm trong tay họ. Bạn không thể báo cho những người mình không biết. Lúc này việc cần làm là bịt những nơi mà mọi giao dịch quan trọng bắt buộc phải đi qua.
Với nhà đất, giao dịch mua bán, thế chấp gần như luôn phải qua công chứng và đăng ký. Hỏi công chứng viên nơi lập giấy uỷ quyền ban đầu về việc đưa thông tin chấm dứt vào hệ thống dữ liệu dùng chung mà các tổ chức công chứng tra cứu; hỏi luật sư về khả năng gửi văn bản tới cơ quan đăng ký đất đai nơi có nhà. Với tài khoản ngân hàng, báo trực tiếp ngân hàng để họ chặn quyền giao dịch theo uỷ quyền. Với xe, thu hồi giấy đăng ký bản gốc là cách chặn hiệu quả.
Nếu có dấu hiệu người kia cố tình dùng giấy đã bị rút để chiếm đoạt tài sản, đó không còn là chuyện dân sự đơn thuần. Gọi 113 hoặc tới công an xã, phường nơi gần nhất để trình báo, mang theo văn bản chấm dứt và bằng chứng đã thông báo. Đừng tự đi đòi hay đối chất căng thẳng.
Thứ tự ưu tiên trong hai ngày đầu sau khi rút
Không phải bên nào cũng gấp như nhau. Khi thời gian và sức lực có hạn, xếp thứ tự theo câu hỏi: nếu người cầm giấy cũ tới đây ngay chiều nay, tài sản nào có thể ra đi mà không lấy lại được? Gợi ý thứ tự:
- Nơi tiền có thể rời tài khoản ngay: ngân hàng, công ty chứng khoán, nơi đang giữ tiền thu hộ. Một lệnh chuyển khoản đã thực hiện rất khó đòi lại.
- Người mua, người thuê đã hẹn ngày ký: họ có thể đặt cọc hoặc trả tiền trước cho người được uỷ quyền trong vòng vài giờ.
- Tổ chức công chứng liên quan: nơi lập giấy ban đầu và nơi dự định ký giao dịch, để hỏi cách cập nhật thông tin chấm dứt.
- Cơ quan đang giữ hồ sơ hoặc kết quả: để kết quả không được giao cho người được uỷ quyền cũ.
- Đối tác làm ăn thường xuyên: nhà cung cấp, khách hàng quen của cửa hàng, công ty.
- Những người khác có thể đã biết tới tấm giấy: môi giới, người quen trong khu phố từng được giới thiệu.
Trong lúc chạy đi báo, đừng quên chính người được uỷ quyền: thông báo cho họ là bước bắt buộc và nên làm sớm nhất, vì nhiều người sẽ tự dừng khi nhận được văn bản rõ ràng. Phần lớn rắc rối đến từ hiểu lầm hoặc chậm trễ, không phải từ cố ý.
Lưu hồ sơ thông báo: một tập nhỏ bạn sẽ cần về sau
Mọi thứ bạn làm trong mấy ngày rút uỷ quyền nên gom vào một tập riêng: bản sao giấy uỷ quyền ban đầu, văn bản chấm dứt, từng bản thông báo đã gửi kèm bằng chứng gửi nhận, ghi chép các cuộc gọi quan trọng có ngày giờ và người nghe. Nếu sau này có người đưa ra một hợp đồng ký với người được uỷ quyền cũ, câu hỏi đầu tiên sẽ là: hợp đồng ký lúc nào, và lúc đó người mua đã được báo chưa.
Tập hồ sơ đó trả lời câu hỏi thứ hai. Nếu thông báo của bạn đã tới tay người mua trước ngày họ ký, họ khó còn được coi là ngay tình. Nếu chưa, bạn biết ngay mình đang ở thế phải đòi người được uỷ quyền bồi thường, và chuẩn bị theo hướng đó.
Ví dụ giả định: bà Hạnh ở Đồng Nai rút uỷ quyền cho thuê ki-ốt, gửi thông báo cho ba người thuê đang hỏi giá, giữ phiếu báo phát. Một tháng sau, người thứ tư xuất hiện với hợp đồng thuê ký sau ngày rút, trả trước sáu tháng tiền cho người được uỷ quyền cũ. Bà không thể báo cho người mình không biết, nên tranh chấp này được giải quyết dựa trên việc người thuê có biết hay phải biết hay không — câu hỏi luật sư của bà sẽ phân tích từ chính tập hồ sơ.
Câu hỏi thường gặp
Có mẫu thông báo chấm dứt uỷ quyền chung cho mọi nơi không?
Không có một mẫu bắt buộc dùng cho mọi bên. Ngân hàng, cơ quan hành chính thường có biểu mẫu hoặc quy trình riêng, nên hỏi trước. Với người mua, người thuê, một văn bản đủ các mục nhận diện giấy uỷ quyền, thời điểm chấm dứt và đề nghị cụ thể là đủ; luật sư có thể hoàn thiện câu chữ.
Đăng thông báo trên mạng xã hội có thay được việc báo từng người không?
Không nên coi là thay thế. Bài đăng có thể giúp một số người biết, nhưng khó chứng minh người thứ ba cụ thể đã đọc. Ngoài ra nội dung nêu đích danh người khác trên mạng dễ phát sinh tranh chấp về danh dự. Ưu tiên gửi trực tiếp, có bằng chứng.
Ngân hàng nói phải có văn bản đã công chứng mới chặn được, đúng không?
Mỗi ngân hàng có quy trình nội bộ riêng về uỷ quyền giao dịch tài khoản. Có nơi chỉ cần chủ tài khoản tới trực tiếp ký văn bản theo mẫu của họ, có nơi đòi thêm giấy tờ. Hỏi rõ tại quầy và làm đúng theo yêu cầu, vì ngân hàng chỉ dừng giao dịch khi hồ sơ đạt chuẩn nội bộ của họ.
Người được uỷ quyền nói đã ký hợp đồng trước khi nhận thông báo, làm sao kiểm?
Yêu cầu xem bản hợp đồng, ngày ký, nơi ký, và nếu có công chứng thì đối chiếu với tổ chức đã công chứng. Một hợp đồng ký đúng phạm vi trước thời điểm chấm dứt thường vẫn ràng buộc bạn. Nếu nghi ngờ ghi lùi ngày, đó là câu hỏi cho luật sư và có thể cả cơ quan điều tra.
Thông báo bằng tin nhắn điện thoại có giá trị không?
Tin nhắn là một dạng chứng cứ và có dấu thời gian, nhưng việc chứng minh người nhận đã đọc và đúng là người đó có thể bị tranh cãi. Với các bên quan trọng như người mua, ngân hàng, cơ quan đang giữ hồ sơ, nên dùng văn bản có ký nhận hoặc thư bảo đảm có báo phát, tin nhắn chỉ dùng thêm.
Có cần báo cho văn phòng công chứng đã lập giấy uỷ quyền không?
Nên báo, nhất là với uỷ quyền liên quan nhà đất. Văn phòng công chứng nơi lưu hồ sơ là nơi có thể hướng dẫn bạn lập văn bản chấm dứt và cập nhật thông tin để các tổ chức công chứng khác tra cứu được. Cách làm cụ thể hỏi trực tiếp công chứng viên ở đó.