TraoQuyen.comTrao Quyền
Rủi ro, lạm quyền và lừa đảo

Bị lừa ký giấy uỷ quyền: các kịch bản thường gặp và việc làm ngay khi phát hiện

Tưởng ký giấy xác nhận, hồ sơ hỗ trợ hay cho mượn sổ, hoá ra là giấy uỷ quyền bán, thế chấp tài sản: nhận ra kịch bản, chặn kịp và giữ chứng cứ.

Elderly couple sitting on plastic stools in the yard of a rural house in Thanh Hoa, a stranger in a white shirt showing them a clipboard, seen from a distance

Nếu bạn phát hiện mình đã ký một giấy uỷ quyền mà lúc ký tưởng là giấy khác, hai việc phải làm ngay là chặn tờ giấy đó lại và trình báo công an khi có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản. Chặn bằng cách huỷ uỷ quyền và báo cho những nơi có thể nhận giao dịch; trình báo vì lừa người khác ký giấy để lấy tài sản là hành vi có thể bị xử lý hình sự. Gọi 113 khi tài sản đang bị chiếm đoạt ngay lúc đó.

Giấy uỷ quyền được lập do bị lừa dối có thể bị toà án tuyên vô hiệu theo yêu cầu của người bị lừa, nhưng đó là con đường dài, cần chứng cứ và có thời hiệu. Bài này nói về những kịch bản quen thuộc để bạn và người thân nhận ra sớm, và các việc nên làm theo thứ tự khi đã lỡ ký.

Những kịch bản lừa ký uỷ quyền hay gặp

"Ký xác nhận để nhận hỗ trợ". Người tự xưng cán bộ, nhân viên dự án tới nhà, nói có chương trình hỗ trợ, cần chủ nhà ký vài giấy và đi cùng ra một văn phòng. Trong tập giấy có một giấy uỷ quyền cho người khác toàn quyền với nhà đất.

"Cho mượn sổ đứng tên vay hộ". Người quen nhờ cho mượn giấy chứng nhận để vay vốn, hứa trả lãi hằng tháng, đề nghị ký uỷ quyền để "tiện làm thủ tục". Sau đó tài sản bị thế chấp vượt xa số tiền đã nói, hoặc bị bán.

"Làm sổ nhanh, làm thủ tục giùm". Người nhận làm dịch vụ thủ tục đất đai đề nghị ký uỷ quyền để họ đi nộp hồ sơ. Giấy lại ghi quyền chuyển nhượng, nhận tiền.

Ký trong lúc không tỉnh táo. Bị đưa giấy lúc đang ốm, đang say, vừa trải qua chuyện buồn, hoặc bị giục giã liên tục không cho đọc. Người ký không hiểu nội dung.

Kẹp trang, đổi trang. Đọc bản nháp thấy đúng, tới lúc ký bản chính thì bị đưa một bản khác, hoặc có trang được chèn thêm. Đây là lý do mỗi trang của văn bản quan trọng nên được đọc lại ngay trước khi ký.

Nhắm vào người không đọc được. Người lớn tuổi mắt kém, người không biết chữ, người không rành tiếng Việt được "đọc giùm" một nội dung khác hẳn với chữ trên giấy.

Giấy đã công chứng có phải là "chắc chắn hợp lệ"

Nhiều nạn nhân nghĩ rằng một khi đã ra văn phòng công chứng, đã có dấu đỏ, thì không gỡ được nữa. Thực tế công chứng là bước chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của giao dịch theo những gì công chứng viên kiểm tra được tại thời điểm đó: người ký đúng là người có tên, có năng lực hành vi, có vẻ tự nguyện. Công chứng viên có nghĩa vụ giải thích nội dung, nhưng họ không thể biết ai đã hứa gì với bạn ở ngoài cổng.

Vì vậy, giấy uỷ quyền đã công chứng vẫn có thể bị yêu cầu toà tuyên vô hiệu nếu chứng minh được việc ký là do bị lừa dối: một bên cố ý làm cho bên kia hiểu sai về chủ thể, tính chất hay nội dung để xác lập giao dịch. Gánh nặng chứng minh nằm ở người bị lừa, và yêu cầu này có thời hiệu theo quy định hiện hành, nên đừng để lâu.

Song song với con đường toà án, người uỷ quyền vẫn có quyền huỷ việc uỷ quyền mà không cần chứng minh bị lừa. Đây là bước chặn nhanh nhất, cần làm trước cả khi nghĩ tới chuyện kiện. Với giấy đã công chứng, việc huỷ thường làm ở chính nơi đã công chứng; hãy hỏi họ thủ tục cụ thể.

Phát hiện đã lỡ ký: thứ tự việc nên làm

Thời gian là yếu tố quyết định. Kẻ gian thường hành động nhanh sau khi có chữ ký, nên các bước sau càng làm sớm càng tốt, lý tưởng là trong một hai ngày.

  1. Xác định chính xác bạn đã ký gì: hỏi nơi đã công chứng hoặc chứng thực để xin bản sao văn bản, mang theo giấy tờ tuỳ thân.
  2. Làm thủ tục huỷ việc uỷ quyền tại nơi đã công chứng. Gửi thông báo huỷ cho người được uỷ quyền bằng cách có bằng chứng.
  3. Báo ngay cho cơ quan đăng ký đất đai, các tổ chức công chứng quanh nơi có tài sản, ngân hàng nơi bạn có tài khoản, về việc giấy uỷ quyền đã bị huỷ và có dấu hiệu lừa đảo.
  4. Trình báo cơ quan công an nơi cư trú hoặc nơi xảy ra việc ký, kể lại sự việc theo trình tự thời gian, nộp mọi thứ đang có. Gọi 113 nếu tài sản đang bị chiếm hoặc bạn bị đe doạ.
  5. Giữ bản gốc giấy tờ tài sản ở nơi an toàn; nếu bản gốc đã bị người kia giữ, ghi nhận việc đó trong đơn trình báo.
  6. Gặp luật sư để đánh giá khả năng yêu cầu toà tuyên vô hiệu giấy uỷ quyền và các giao dịch phát sinh từ nó.

Nếu người bị lừa là cha mẹ lớn tuổi, con cái nên đi cùng ngay từ bước đầu, nhưng người đứng tên vẫn là người phải yêu cầu huỷ và trình báo.

Gặp lại người đã dẫn bạn đi ký: nên và không nên

Không ký thêm bất cứ giấy gì. Sau khi bị phát hiện, người dẫn đi ký thường quay lại với một tờ giấy khác: "giấy xác nhận để rút hồ sơ", "giấy huỷ cho bác yên tâm". Có những tờ trong số đó lại là văn bản công nhận việc đã làm, hoặc một uỷ quyền mới. Mọi văn bản huỷ đều làm ở nơi công chứng, có mặt bạn, không qua tay họ.

Không đưa thêm giấy tờ gốc. Họ hay viện cớ cần bản gốc giấy chứng nhận hay căn cước để "làm thủ tục huỷ". Thủ tục huỷ uỷ quyền do bạn tự làm, không cần họ cầm giùm thứ gì.

Ghi lại những gì họ nói. Lời giải thích, lời hứa, lời đe doạ của họ lúc này thường là chứng cứ tốt nhất. Ghi chép ngay sau cuộc gặp, có ngày giờ, có người chứng kiến nếu được.

Không tự đối chất một mình. Nếu cần gặp, gặp ở nơi đông người, có người nhà đi cùng. Khi họ đe doạ hoặc có hành vi giữ người, giữ tài sản, gọi 113.

Chứng cứ cho thấy bạn đã bị lừa

Toà án và cơ quan điều tra cần chứng cứ, không chỉ lời kể. Những thứ sau thường có giá trị; hãy gom lại càng sớm càng tốt trước khi bị xoá hay quên.

  • Tin nhắn, ghi âm cuộc gọi, lời hứa của người dẫn bạn đi ký về mục đích của giấy.
  • Người làm chứng biết bạn đã được nói gì trước khi ký: người nhà, hàng xóm, người đi cùng.
  • Hoàn cảnh ký: đang ốm, đang điều trị, vừa ra viện, có giấy tờ y tế ngày đó nếu có.
  • Sự chênh lệch giữa nội dung giấy và hành vi của bạn sau đó: bạn vẫn ở trong nhà, vẫn đóng thuế, không nhận đồng nào.
  • Các giao dịch phát sinh ngay sau khi ký: bán, thế chấp, nhận tiền, cho thấy mục đích thật của người kia.
  • Thông tin về người kia: tên, nơi ở, phương tiện đi lại, tài khoản đã dùng, ảnh chụp nếu có.

Ghi lại một bản tường trình theo thứ tự thời gian, có ngày giờ, ngay khi còn nhớ rõ. Bản tường trình này là xương sống của đơn trình báo và đơn khởi kiện sau này.

Đừng tự sửa, cắt ghép hay chú thích lên các tin nhắn, ảnh chụp gốc. Hãy giữ nguyên điện thoại hoặc sao lưu cả cuộc trò chuyện, vì một bản chụp màn hình bị cắt dễ bị phía bên kia bác bỏ là thiếu ngữ cảnh.

Bị lừa, nhầm lẫn hay chỉ là hối hận

Không phải ai muốn gỡ giấy uỷ quyền cũng là người bị lừa. Phân biệt sớm giúp bạn chọn đúng đường và không mất công vào lập luận yếu.

Tình huốngBản chấtĐường xử lý thường gặp
Có người cố ý nói sai mục đích để bạn kýBị lừa dốiHuỷ uỷ quyền, trình báo, yêu cầu toà tuyên vô hiệu
Bạn tự hiểu nhầm nội dung, không ai cố ý dẫn saiNhầm lẫnHuỷ uỷ quyền; nếu đã có giao dịch, hỏi luật sư về yêu cầu vô hiệu do nhầm lẫn
Bạn hiểu rõ, ký tự nguyện, nay đổi ýHối hậnHuỷ uỷ quyền cho việc về sau; việc đã làm trong phạm vi thường vẫn ràng buộc bạn
Bạn bị ép, đe doạ khi kýBị đe doạ, cưỡng épTrình báo ngay; yêu cầu toà tuyên vô hiệu

Cùng một sự việc có thể có cả yếu tố lừa dối lẫn nhầm lẫn. Hãy kể hết với luật sư, để họ chọn căn cứ có chứng cứ mạnh nhất.

Phòng cho người thân dễ bị nhắm

Kẻ gian chọn người lớn tuổi sống một mình, người vừa mất vợ hoặc chồng, người không đọc tốt, người đang cần tiền gấp. Ví dụ giả định ở Vĩnh Long: một bà cụ được hai người lạ tới nhà nói có chương trình hỗ trợ sửa nhà, đưa ra văn phòng ký giấy, may mà con gái gọi về đúng lúc và hỏi ký gì. Câu hỏi đơn giản đó đã cứu căn nhà.

Gia đình có thể thoả thuận một nguyên tắc: không ai trong nhà ký giấy liên quan tới nhà đất, tài khoản, xe cộ mà không báo trước cho ít nhất một người khác. Không phải vì không tin, mà vì hai người đọc khó bị lừa hơn một người.

Với người không đọc được, không nghe được hoặc không ký được, quy định về công chứng có yêu cầu người làm chứng. Người làm chứng nên là người do chính gia đình chọn, không phải người do bên kia mang tới. Nếu ai đó đề nghị "để em đọc giùm cho bác", hãy cẩn trọng gấp đôi.

Cuối cùng, dặn người thân một câu dễ nhớ: giấy nào mà người lạ giục ký trong hôm nay, giấy đó chờ được tới mai. Gần như mọi kịch bản lừa ký đều dựa vào sự gấp gáp.

Câu hỏi thường gặp

Đã ký giấy uỷ quyền do bị lừa nhưng người kia chưa làm gì, có cần trình báo không?

Việc cần làm ngay là huỷ uỷ quyền và báo cho những nơi liên quan. Có trình báo hay không tuỳ sự việc, nhưng nếu có dấu hiệu người kia nhắm vào tài sản của bạn bằng gian dối, trình báo sớm giúp cơ quan chức năng có thông tin và giúp bạn có hồ sơ nếu họ đã kịp làm gì đó mà bạn chưa biết.

Huỷ uỷ quyền rồi thì có cần kiện nữa không?

Nếu người kia chưa kịp giao dịch, huỷ và thông báo kịp thời thường đã đủ để chặn. Nếu đã có giao dịch phát sinh, ví dụ tài sản bị bán hoặc thế chấp, huỷ uỷ quyền không tự gỡ được các giao dịch đó, và khi đó bạn cần luật sư để xem xét yêu cầu toà giải quyết.

Văn phòng công chứng có chịu trách nhiệm khi bạn bị lừa ký trước mặt công chứng viên không?

Tuỳ việc công chứng viên có làm đúng quy trình hay không: kiểm tra nhân thân, năng lực, giải thích nội dung, đọc lại văn bản cho người không đọc được. Nếu có sai sót trong quy trình, có thể đặt vấn đề trách nhiệm. Câu hỏi này cần luật sư xem hồ sơ công chứng cụ thể.

Người lừa là con cháu trong nhà thì xử lý thế nào?

Bạn vẫn có quyền huỷ uỷ quyền và báo cho các nơi liên quan ngay, không cần chờ ai đồng ý. Có trình báo công an hay không là quyết định khó; hãy nói chuyện với luật sư về các hướng, và nhờ người có uy tín trong họ hàng ngồi lại nếu muốn giải quyết trong nhà.

Có thời hạn nào để yêu cầu toà tuyên vô hiệu giấy uỷ quyền do bị lừa không?

Có, pháp luật quy định thời hiệu cho yêu cầu này và được tính từ thời điểm người bị lừa biết hoặc phải biết. Vì vậy, khi phát hiện, đừng để lâu. Hỏi luật sư về thời hiệu áp dụng cho trường hợp của bạn theo quy định hiện hành.

Làm sao để người lớn tuổi trong nhà không bị dụ ký giấy?

Thống nhất trong nhà rằng mọi giấy tờ về nhà đất, tài khoản, xe đều phải có thêm một người đọc. Giữ bản gốc giấy tờ tài sản ở chỗ chắc chắn. Dặn ông bà không đi cùng người lạ tới văn phòng nào, và gọi cho con cháu trước khi ký bất cứ thứ gì.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138