TraoQuyen.comTrao Quyền
Uỷ quyền cho và thay cha mẹ già yếu

Ký uỷ quyền tại giường bệnh: mời công chứng viên vào viện và việc người nhà chuẩn bị

Cha mẹ đang nằm viện cần lập uỷ quyền: công chứng ngoài trụ sở là gì, gọi văn phòng nào, chuẩn bị giấy tờ, nói với khoa phòng và khi nào nên dừng lại.

Hospital corridor in Can Tho, a notary in a dark jacket walking beside a young man carrying a closed bag toward a ward door, afternoon light, faces not visible

Khi cha mẹ đang nằm viện và cần lập uỷ quyền, gia đình có thể đề nghị văn phòng công chứng cử công chứng viên đến tận giường bệnh. Luật Công chứng cho phép công chứng ngoài trụ sở trong một số trường hợp, trong đó có người già yếu, người đang ốm không thể đến văn phòng. Điều kiện cốt lõi không đổi: người bệnh phải tỉnh táo, hiểu nội dung và tự mình đồng ý.

Bài này đi qua những việc người nhà cần làm trước buổi ký: chọn văn phòng, chuẩn bị giấy tờ, báo khoa phòng, chọn giờ hợp với sức của người bệnh, và nhận ra lúc nào nên hoãn. Phần cuối nói về những gì xảy ra nếu công chứng viên từ chối, để gia đình không rơi vào cách làm sai.

Công chứng ngoài trụ sở là gì và khi nào được làm

Thông thường việc công chứng phải làm tại trụ sở tổ chức hành nghề công chứng. Luật Công chứng để ngỏ một số trường hợp được làm ở nơi khác, ví dụ người yêu cầu là người già yếu, không thể đi lại, đang điều trị, đang bị tạm giữ hoặc có lý do chính đáng khác không thể đến trụ sở. Người nằm viện là trường hợp hay gặp nhất.

Công chứng ngoài trụ sở không phải dịch vụ "đến nhà ký cho nhanh". Công chứng viên vẫn phải làm đủ các bước như ở văn phòng: kiểm giấy tờ tuỳ thân, trò chuyện để đánh giá người yêu cầu có tỉnh táo và tự nguyện hay không, đọc hoặc cho đọc lại nội dung, chứng kiến việc ký. Chỉ có địa điểm khác đi. Chi phí đi lại và thù lao thường được thoả thuận riêng ngoài phí công chứng; gia đình nên hỏi rõ từ đầu, mức cụ thể mỗi văn phòng một khác.

Không phải văn phòng nào cũng sẵn sàng đi ngay trong ngày. Có nơi cần lịch hẹn trước, có nơi chỉ nhận đi trong phạm vi tỉnh, thành phố của mình. Vì thế việc gọi hỏi nên làm ngay khi gia đình thấy có khả năng cần, đừng đợi đến sát ngày phải dùng giấy.

Trình tự chuẩn bị trước buổi ký

Một buổi ký tại giường bệnh suôn sẻ thường là kết quả của hai ba ngày chuẩn bị. Thứ tự gợi ý:

  1. Xác định rõ việc cần uỷ quyền: nhận lương hưu, rút tiền gửi đến hạn, ký gia hạn hợp đồng thuê nhà, làm một thủ tục cụ thể. Càng cụ thể càng dễ được chấp nhận.
  2. Hỏi nơi sẽ nhận giấy (ngân hàng, cơ quan bảo hiểm xã hội, uỷ ban xã) xem họ yêu cầu hình thức gì, có mẫu riêng không.
  3. Gọi văn phòng công chứng, nói rõ người bệnh đang nằm khoa nào, tình trạng ra sao, có nói chuyện được không, ký tên được không.
  4. Gửi trước bản chụp giấy tờ tuỳ thân của người bệnh và người được uỷ quyền, cùng giấy tờ về tài sản hay việc liên quan nếu có, để văn phòng soạn sẵn dự thảo.
  5. Báo điều dưỡng trưởng hoặc bác sĩ điều trị về giờ hẹn, hỏi giờ nào không vướng thủ thuật, truyền dịch hay giờ nghỉ của khoa.
  6. Chuẩn bị kính, máy trợ thính, bút dễ cầm, bàn kê nhỏ để người bệnh ngồi hoặc nửa nằm mà ký được thoải mái.
  7. Thống nhất ai trong nhà có mặt. Ít người là tốt; người được uỷ quyền nên ra ngoài khi công chứng viên trò chuyện riêng với người bệnh.

Bước cuối cùng hay bị xem nhẹ. Công chứng viên cần thấy người bệnh tự nói ý muốn của mình, không bị người nhà nhắc bài hay trả lời thay. Sự có mặt dồn dập của con cháu quanh giường có thể khiến công chứng viên nghi ngờ hơn chứ không yên tâm hơn.

Chọn giờ và giữ sức cho người bệnh

Hỏi bác sĩ về khung giờ tỉnh táo nhất. Nhiều người bệnh lớn tuổi tỉnh nhất vào buổi sáng sau khi ngủ dậy và ăn nhẹ, mệt dần vào chiều tối. Người dùng thuốc an thần, thuốc giảm đau mạnh có thể lơ mơ theo giờ uống thuốc. Gia đình không tự điều chỉnh thuốc; chỉ hỏi nhân viên y tế giờ nào phù hợp.

Rút ngắn buổi làm việc. Dự thảo đã soạn sẵn, đọc lại một lượt chậm rãi, có chỗ cần hỏi thì hỏi. Một buổi kéo dài quá lâu làm người bệnh mệt, câu trả lời thiếu rõ ràng và công chứng viên phải dừng.

Không dồn nhiều việc vào một lần. Nếu cần nhiều giấy cho nhiều việc, cân nhắc chỉ làm việc gấp nhất trước. Việc lớn như tặng cho, bán tài sản tại giường bệnh luôn bị xem xét kỹ hơn và nên có ý kiến luật sư.

Chuẩn bị phương án hoãn. Nếu hôm hẹn người bệnh sốt, đau nhiều hoặc vừa qua một đêm khó ngủ, chủ động báo hoãn. Một tờ giấy ký trong lúc người bệnh không ổn có thể bị tranh cãi về sau, gây hại cho chính người được uỷ quyền.

Giấy tờ thường cần mang theo hoặc gửi trước

Danh sách dưới đây là các nhóm giấy tờ hay được hỏi. Mỗi văn phòng và mỗi loại việc có yêu cầu riêng, nên gọi xác nhận trước:

  • Giấy tờ tuỳ thân còn hiệu lực của người bệnh và người được uỷ quyền (căn cước, hộ chiếu).
  • Giấy tờ chứng minh quan hệ nếu nơi nhận giấy yêu cầu, ví dụ giấy khai sinh của người con.
  • Giấy tờ về tài sản hoặc việc được giao: sổ tiết kiệm, quyết định hưởng lương hưu, hợp đồng thuê nhà, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nếu liên quan.
  • Giấy tờ về tình trạng hôn nhân khi việc uỷ quyền đụng đến tài sản chung của vợ chồng; nếu tài sản chung thì có thể cần cả hai vợ chồng cùng uỷ quyền.
  • Giấy nhập viện hoặc xác nhận đang điều trị, để làm căn cứ cho việc công chứng ngoài trụ sở nếu văn phòng cần.
  • Thông tin người làm chứng, người phiên dịch nếu người bệnh không đọc được, không nghe rõ hoặc không ký được.

Lưu ý tài sản chung: nếu cha uỷ quyền một việc liên quan đến tài sản chung với mẹ, mẹ thường cũng phải đồng ý hoặc cùng uỷ quyền. Đây là chỗ nhiều gia đình bỏ sót khi chỉ tập trung vào người đang nằm viện.

Khi người bệnh không ký được hoặc nói không rõ

Có những người bệnh vẫn tỉnh nhưng tay không cầm bút được do truyền dịch, gãy tay hay yếu cơ. Pháp luật về công chứng có cơ chế cho trường hợp không ký được: điểm chỉ thay chữ ký, và trong một số trường hợp cần người làm chứng. Công chứng viên sẽ hướng dẫn cách làm phù hợp, gia đình không tự ý cầm tay người bệnh để ký hay lăn tay khi họ không chủ động.

Với người nói khó, nghe kém, công chứng viên cần cách khác để xác định ý chí, ví dụ hỏi những câu có trả lời rõ ràng, cho người bệnh tự chỉ vào nội dung đồng ý, hoặc dùng người phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu nếu có. Gia đình nên báo trước những khó khăn này để văn phòng chuẩn bị, thay vì để công chứng viên đến nơi mới biết.

Điều quan trọng cần nhớ: mọi biện pháp hỗ trợ chỉ giúp người bệnh bày tỏ ý chí của mình. Không có biện pháp nào thay được ý chí đó. Nếu người bệnh không còn hiểu chuyện, không biện pháp kỹ thuật nào làm cho việc uỷ quyền trở nên hợp lệ.

Nếu công chứng viên từ chối thì làm gì

Công chứng viên có thể từ chối khi thấy người yêu cầu không đủ tỉnh táo, có dấu hiệu bị ép buộc, hoặc nội dung không phù hợp với ý muốn thật của họ. Đây là quyết định chuyên môn, gia đình nên hỏi lý do một cách bình tĩnh. Đôi khi lý do chỉ là người bệnh đang mệt, và có thể hẹn lại vào hôm khác.

Nếu lý do là người bệnh không còn khả năng nhận thức, gia đình cần dừng hẳn ý định lập uỷ quyền. Tuyệt đối không tìm nơi khác "dễ tính hơn", không nhờ người quen ký thay, không mang giấy viết tay cho người bệnh điểm chỉ. Những tờ giấy như vậy không chỉ vô hiệu mà còn có thể khiến người làm phải chịu trách nhiệm pháp lý.

Con đường đúng lúc này thường là cơ chế giám hộ hoặc yêu cầu toà án xem xét tình trạng năng lực của người bệnh, kèm giám định theo quy định. Đây là thủ tục nặng, nên gặp luật sư để được hướng dẫn theo hoàn cảnh cụ thể. Trong khi chờ, gia đình có thể hỏi từng nơi (ngân hàng, cơ quan chi trả lương hưu) xem họ có hướng xử lý tạm thời nào cho các khoản cấp bách hay không.

Sau buổi ký: dùng giấy thế nào cho đúng ý người bệnh

Đọc lại bản đã công chứng trước khi rời viện. Kiểm họ tên, số giấy tờ tuỳ thân, phạm vi việc, thời hạn. Một lỗi chính tả trong số căn cước có thể khiến ngân hàng trả hồ sơ, và lúc đó lại phải mời công chứng viên vào viện thêm một lần.

Chỉ làm đúng việc vừa được giao. Giấy lập tại giường bệnh thường hẹp và gấp. Người được uỷ quyền không nên tranh thủ làm thêm việc khác "cho tiện", dù nghĩ là có lợi cho cha mẹ. Việc nằm ngoài giấy thì người uỷ quyền không bị ràng buộc, còn người làm phải tự chịu trách nhiệm.

Báo lại cho người bệnh khi họ đủ sức nghe. Rút tiền xong, nộp hồ sơ xong, nói lại với cha mẹ bằng vài câu ngắn: đã làm gì, tiền để ở đâu, giấy tờ cất chỗ nào. Người bệnh nằm viện thường lo nhất là không biết chuyện ở nhà đang ra sao.

Báo cho anh chị em trong nhà. Một tin nhắn vào nhóm gia đình, kèm ảnh chụp giấy uỷ quyền và biên lai giao dịch, đủ để không ai phải đoán. Việc làm minh bạch từ ngày đầu giúp tránh những câu hỏi khó nghe khi người bệnh không qua khỏi hoặc khi chia tài sản về sau.

Ra viện thì xem lại giấy. Khi cha mẹ đã khoẻ lại và tự lo được, cân nhắc chấm dứt giấy lập vội trong viện, thay bằng một giấy được bàn kỹ hơn nếu vẫn cần. Giấy lập trong lúc gấp hiếm khi là giấy tốt nhất cho lâu dài.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh viện có cho công chứng viên vào khoa không?

Phần lớn bệnh viện cho phép nếu người nhà báo trước và không làm ảnh hưởng việc điều trị. Một số khoa đặc biệt như hồi sức tích cực có quy định chặt về người ra vào; nên hỏi điều dưỡng trưởng khoa từ sớm.

Có cần giấy xác nhận của bác sĩ rằng người bệnh tỉnh táo không?

Không phải lúc nào cũng bắt buộc, nhưng trong trường hợp người bệnh nặng hoặc lớn tuổi, một số công chứng viên có thể đề nghị thêm căn cứ. Hỏi văn phòng trước; bác sĩ chỉ xác nhận theo chuyên môn và quy định của bệnh viện.

Người bệnh đang thở máy, không nói được thì có uỷ quyền được không?

Rất khó. Công chứng viên cần xác định được ý chí rõ ràng của người yêu cầu. Nếu người bệnh tỉnh nhưng không nói được, có thể có cách giao tiếp khác; nếu không, gia đình nên hỏi luật sư về các hướng xử lý khác.

Ký tại bệnh viện xong thì bao lâu có giấy dùng được?

Thường văn phòng hoàn tất ngay hoặc trong thời gian ngắn sau buổi ký, tuỳ khối lượng việc và cách tổ chức của từng nơi. Nên hỏi trước để sắp xếp thời gian nộp giấy cho ngân hàng hay cơ quan cần dùng.

Có thể chứng thực chữ ký tại bệnh viện thay vì công chứng không?

Một số nơi có thể thực hiện chứng thực ngoài trụ sở trong trường hợp đặc biệt, nhưng không phổ biến bằng công chứng. Quan trọng hơn là nơi nhận giấy có chấp nhận hình thức đó không; nên hỏi họ trước.

Người được uỷ quyền có nên ngồi cạnh khi công chứng viên hỏi chuyện?

Không nên. Việc người được uỷ quyền rời phòng trong lúc công chứng viên trò chuyện với người bệnh giúp bảo đảm ý chí là của người bệnh, và cũng bảo vệ chính người được uỷ quyền khỏi nghi ngờ về sau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138