TraoQuyen.comTrao Quyền
Viết phạm vi uỷ quyền cho chặt

Tách quyền ký và quyền nhận tiền khi uỷ quyền: vì sao nên tách và ghi thế nào

Người được uỷ quyền ký hợp đồng chưa chắc nên được nhận tiền. Cách tách hai quyền, chỉ định tài khoản nhận, ghi chứng từ và khi nào được gộp lại.

Two brothers at a bank counter area in Dong Nai seen from behind, one holding a closed folder, the other a phone with a dark screen, cool morning light

Quyền ký và quyền nhận tiền là hai quyền khác nhau, và trong phần lớn việc gia đình bạn nên giao quyền ký nhưng giữ dòng tiền đi thẳng về tài khoản của mình. Người được uỷ quyền vẫn đàm phán, ký hợp đồng, bàn giao; còn tiền cọc, tiền thanh toán do bên kia chuyển vào tài khoản đứng tên người uỷ quyền đã ghi sẵn trong giấy. Cách này cắt bớt rủi ro lớn nhất của uỷ quyền: tiền dừng lại ở tay người trung gian.

Bài giải thích vì sao nên tách, cách ghi tách sao cho bên thứ ba hiểu và làm theo, những việc buộc phải nhận tiền mặt và cách giữ chứng từ, cùng vài trường hợp gộp lại là hợp lý. Nội dung ở mức nguyên tắc; câu chữ cụ thể trong văn bản của bạn nên để công chứng viên hoặc luật sư hoàn thiện.

Vì sao tiền là chỗ dễ đổ vỡ nhất khi giao việc cho người khác

Trong các vụ tranh chấp giữa người uỷ quyền và người được uỷ quyền, hiếm khi hai bên cãi nhau về chuyện hợp đồng được ký đúng hay sai. Phần lớn cãi nhau về tiền: tiền cọc đã nhận bao nhiêu, đã chuyển về chưa, đã chi vào việc gì, còn lại ở đâu. Lý do đơn giản: chữ ký để lại dấu vết trên giấy, còn tiền mặt và tiền qua tài khoản cá nhân của người trung gian thì không tự để lại câu chuyện rõ ràng.

Theo nguyên tắc chung của luật dân sự, bên được uỷ quyền có nghĩa vụ giao lại cho bên uỷ quyền tài sản đã nhận và lợi ích thu được khi thực hiện việc uỷ quyền. Nghĩa vụ đó có trên giấy, nhưng đòi được hay không lại là chuyện chứng minh. Khi tiền đã qua tay người kia, bạn phải chứng minh họ nhận bao nhiêu, còn họ thì giải thích đã chi vào đâu.

Người được uỷ quyền tử tế cũng chịu thiệt khi phải cầm tiền thay. Họ gánh rủi ro mất, rủi ro bị nghi ngờ, và đôi khi phát sinh câu hỏi về thuế hay nguồn tiền khi một khoản lớn đi vào tài khoản cá nhân của họ rồi lại đi ra. Tách quyền nhận tiền vì thế bảo vệ cả hai phía, không phải là dấu hiệu nghi kỵ.

Ví dụ giả định: hai anh em ở Đồng Nai, anh trai đi làm xa uỷ quyền cho em lo bán lô hàng nông sản tồn kho cho thương lái. Nếu giấy ghi em được “nhận tiền thanh toán”, mọi khoản đi qua tài khoản của em; nếu giấy chỉ định thương lái chuyển thẳng về tài khoản của anh, em chỉ cần chụp xác nhận giao hàng là xong việc.

Quyền ký và quyền nhận tiền khác nhau ở đâu

Hai quyền này hay bị viết dính vào nhau trong một câu, nhưng xét kỹ thì chúng tạo ra những rủi ro khác nhau:

Tiêu chíQuyền kýQuyền nhận tiền
Tạo ra điều gìNghĩa vụ và quyền theo hợp đồng cho người uỷ quyềnSự chiếm giữ thực tế một khoản tiền
Dấu vết để lạiVăn bản có chữ ký, thường có bản lưu ở hai bênTuỳ cách nhận; tiền mặt gần như không để lại dấu vết nếu không có biên nhận
Sai sót có sửa được khôngCó thể đàm phán lại, phụ lục, khiếu nạiTiền đã tiêu hoặc mất thì rất khó thu hồi
Ai thường cần người đại diệnViệc phải có mặt ký trực tiếpHiếm khi thật sự cần, vì chuyển khoản không đòi có mặt
Mức tin tưởng cần cóTin vào năng lực và sự cẩn thậnTin vào sự trung thực và khả năng giữ tiền

Đọc bảng sẽ thấy: thứ khiến bạn cần người đại diện thường là chữ ký, vì bạn không có mặt. Còn tiền thì hiếm khi buộc phải đi qua người đại diện, vì bên kia hoàn toàn có thể chuyển khoản thẳng cho bạn. Giao cả hai quyền chỉ vì tiện là đang trao thêm một quyền mà bạn không thật sự cần trao.

Ghi tách hai quyền trong giấy uỷ quyền

Tách quyền chỉ có tác dụng khi câu chữ đủ rõ để bên thứ ba làm theo. Thứ tự soạn gợi ý như sau, bản chính thức để công chứng viên hoàn thiện:

  1. Liệt kê quyền ký theo từng đầu việc cụ thể: ký hợp đồng gì, với ai, trong giới hạn nào.
  2. Viết một câu riêng nói rõ người được uỷ quyền không được nhận tiền thay, hoặc chỉ được nhận những khoản nào cụ thể.
  3. Ghi tài khoản nhận tiền: tên chủ tài khoản là người uỷ quyền, số tài khoản, ngân hàng. Kiểm từng chữ số trước khi ký.
  4. Yêu cầu hợp đồng do người được uỷ quyền ký phải có điều khoản thanh toán chỉ vào tài khoản đó. Như vậy bên kia cũng bị ràng buộc, không chỉ người đại diện.
  5. Ghi nghĩa vụ báo lại khi hợp đồng được ký: gửi bản chụp hợp đồng cho người uỷ quyền trong thời gian ngắn đã thoả thuận.
  6. Nếu có khoản bắt buộc phải nhận bằng tiền mặt, nêu đích danh khoản đó, mức tối đa và yêu cầu biên nhận có chữ ký của người trả tiền.

Bước 4 hay bị bỏ qua. Nếu chỉ có giấy uỷ quyền cấm nhận tiền mà hợp đồng lại không nói tiền chuyển đi đâu, bên kia có thể vẫn đưa tiền mặt cho người đại diện với lý do người đó là người đã đứng ra ký hợp đồng. Điều khoản thanh toán trong chính hợp đồng mới là thứ bên kia đọc khi trả tiền.

Những việc thường buộc phải có người cầm tiền và cách giảm rủi ro

Tiền cọc nhận tại chỗ khi ký. Một số người thuê, người mua quen đặt cọc bằng tiền mặt ngay lúc ký. Bạn có thể giữ nguyên tắc chuyển khoản, hoặc cho phép nhận mặt nhưng đặt mức tối đa và buộc biên nhận ghi rõ số tiền, ngày, người giao, người nhận.

Tiền chi phí phải trả trước. Người được uỷ quyền đôi khi phải trả lệ phí, phí dịch vụ, tiền sửa chữa nhỏ. Nên tạm ứng một khoản xác định thay vì cho họ tự trừ vào tiền thu được, vì trừ bù trừ là cách nhanh nhất làm sổ sách rối.

Tiền thu định kỳ. Tiền thuê nhà hằng tháng nên chuyển thẳng cho chủ nhà. Nếu buộc phải thu hộ, nên quy định thời hạn chuyển về và gửi kèm chứng từ, không để dồn nhiều kỳ.

Khoản nhận thay ở cơ quan. Một số khoản chi trả của cơ quan có quy định riêng về người nhận thay và hình thức nhận. Trong trường hợp này hãy hỏi nơi chi trả họ chấp nhận văn bản uỷ quyền thế nào, có thể chuyển vào tài khoản của người thụ hưởng không, trước khi viết giấy.

Tài sản không phải tiền. Vàng, giấy tờ có giá, hàng hoá cũng là “tiền” theo nghĩa rủi ro. Nếu người được uỷ quyền phải nhận tài sản loại này, ghi rõ chủng loại, số lượng, nơi cất giữ và thời hạn giao lại.

Khi nào gộp hai quyền lại là hợp lý

Tách quyền không phải luật bất di bất dịch. Có những trường hợp gộp lại mới làm được việc. Người uỷ quyền đang nằm viện dài ngày và cần một người con lo toàn bộ chi tiêu sinh hoạt từ một khoản tiền nhất định. Một hộ kinh doanh nhỏ có nhân viên bán hàng phải thu tiền của khách hằng ngày. Một người ở nước ngoài lâu năm giao cho người thân trông coi và thu tiền từ một tài sản cho thuê ở quê.

Trong những trường hợp đó, thay vì giao quyền nhận tiền không giới hạn, có thể dùng ba lớp kiểm soát. Lớp thứ nhất là hạn mức: mỗi lần nhận không quá một mức, tổng mỗi tháng không quá một mức. Lớp thứ hai là thời hạn chuyển về: tiền thu được phải nộp về tài khoản người uỷ quyền trong một số ngày đã định. Lớp thứ ba là sổ ghi: mỗi khoản thu, chi đều ghi kèm chứng từ, gửi định kỳ cho người uỷ quyền hoặc cho một người thứ ba trong gia đình xem.

Một cách khác nữa là dùng tài khoản riêng chỉ dành cho việc được uỷ quyền, đứng tên người uỷ quyền, người được uỷ quyền chỉ được thao tác trong phạm vi ngân hàng cho phép. Mỗi ngân hàng có quy định riêng về uỷ quyền giao dịch tài khoản, vì vậy cần hỏi chính ngân hàng nơi mở tài khoản.

Ở cả ba tình huống, nguyên tắc vẫn là tiền phải để lại dấu vết. Gộp quyền là gộp vì cần, không gộp vì ngại làm thêm một câu trong giấy uỷ quyền.

Dấu hiệu cảnh báo khi có người đòi được nhận tiền thay

Nếu bạn là người uỷ quyền, hoặc là bên thứ ba đang giao dịch với người cầm giấy, những dấu hiệu sau đáng dừng lại hỏi kỹ:

  • Người được uỷ quyền nhất định đòi tiền chuyển vào tài khoản cá nhân của họ dù người uỷ quyền có tài khoản riêng và đang liên lạc được.
  • Giấy uỷ quyền có chữ “nhận tiền” nhưng không ghi số tiền, không ghi tài khoản, không ghi thời hạn chuyển về.
  • Bên mua, bên thuê đề nghị giảm giá nếu được trả tiền mặt cho người đại diện, kèm lời hứa “không cần làm biên nhận”.
  • Có người lạ, tự giới thiệu là dịch vụ, chủ động đề nghị làm giấy uỷ quyền có quyền nhận tiền để “làm cho nhanh”.
  • Người được uỷ quyền tránh gửi bản chụp hợp đồng đã ký, chỉ báo miệng số tiền.

Với bên thứ ba, cách an toàn là đối chiếu phạm vi trong giấy và liên hệ trực tiếp với người uỷ quyền để xác nhận tài khoản nhận tiền. Nếu nghi có dấu hiệu chiếm đoạt hoặc giấy tờ giả, hãy dừng giao dịch, giữ lại chứng cứ và báo công an qua số 113 hoặc cơ quan công an nơi gần nhất.

Khi tiền đã lỡ đi qua tay người được uỷ quyền

Nếu giấy uỷ quyền đã ký và tiền đã về tay người đại diện, việc đầu tiên là đối chiếu: liệt kê những khoản bên kia nói đã trả, những khoản người đại diện báo đã nhận, và những khoản đã chuyển về cho bạn. Yêu cầu bản chụp hợp đồng, biên nhận, sao kê liên quan. Làm việc này bằng tin nhắn hoặc văn bản để có dấu vết, kể cả khi người kia là người nhà.

Tiếp theo, nếu giấy còn hiệu lực và bạn muốn siết lại, có thể làm văn bản sửa đổi phạm vi, rút bỏ quyền nhận tiền, đồng thời báo cho bên thứ ba biết tài khoản mới phải chuyển vào. Thông báo cho bên thứ ba là bước nhiều người quên: họ vẫn trả tiền cho người đại diện vì không ai bảo họ đổi.

Nếu số tiền chênh lệch lớn mà người kia không giải thích được, hoặc có dấu hiệu cố ý giữ, đó là lúc cần gặp luật sư để đánh giá hướng thương lượng, hoà giải hay khởi kiện đòi lại. Trường hợp có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt thì báo cơ quan công an. Đừng tự giữ giấy tờ hay tài sản của người kia để ép trả, vì điều đó có thể khiến bạn rơi vào thế sai.

Câu hỏi thường gặp

Giấy uỷ quyền không nhắc gì đến tiền thì người được uỷ quyền có được nhận tiền không?

Đây là vùng dễ tranh cãi. Bên thứ ba có thể cho rằng người ký hợp đồng thì cũng được nhận tiền theo hợp đồng đó. Cách chắc chắn là ghi rõ trong giấy có hay không có quyền nhận tiền, và ghi điều khoản thanh toán vào tài khoản chỉ định trong chính hợp đồng.

Có thể ghi số tài khoản nhận tiền ngay trong giấy uỷ quyền không?

Có thể, và nên làm khi bạn muốn tiền đi thẳng về mình. Ghi đủ tên chủ tài khoản, số tài khoản, ngân hàng và kiểm từng chữ số. Nếu sau này đổi tài khoản, nên làm văn bản bổ sung và báo cho bên thứ ba.

Người được uỷ quyền phải trả trước lệ phí thì lấy tiền ở đâu?

Nên tạm ứng một khoản xác định, ghi rõ dùng cho việc gì, và yêu cầu chứng từ khi quyết toán. Tránh để người đại diện tự trừ chi phí vào tiền thu được, vì cách đó làm sổ sách khó đối chiếu và dễ sinh nghi ngờ giữa hai bên.

Bên mua chỉ chịu trả tiền mặt thì xử lý thế nào?

Nếu bắt buộc phải nhận mặt, nên có biên nhận ghi số tiền, ngày, chữ ký của người trả và người nhận, kèm hạn chót người nhận phải chuyển về cho bạn. Với số tiền lớn, nên cân nhắc nhờ luật sư hoặc công chứng viên tư vấn hình thức thanh toán an toàn hơn.

Tách quyền nhận tiền có làm người thân phật lòng không?

Có thể có, nên cách nói quan trọng. Bạn có thể giải thích rằng tách tiền ra là để bảo vệ cả người đại diện: họ không phải giữ tiền, không bị nghi ngờ, không phải giải thích dòng tiền đi qua tài khoản riêng. Phần lớn người làm thay hiểu và còn thấy nhẹ nhõm hơn.

Có cần công chứng lại khi chỉ sửa phần nhận tiền?

Tuỳ hình thức văn bản ban đầu và yêu cầu của nơi tiếp nhận. Nếu bản gốc đã công chứng, phần sửa đổi thường nên có hình thức tương xứng để bên thứ ba tin cậy. Hãy hỏi công chứng viên nơi đã chứng nhận bản gốc về cách làm phù hợp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138