TraoQuyen.comTrao Quyền
Uỷ quyền trong công ty, hộ kinh doanh

Uỷ quyền cho người đứng đầu chi nhánh, văn phòng đại diện: ký được gì, giữ gì lại

Chi nhánh và văn phòng đại diện không phải pháp nhân: người đứng đầu chỉ ký được trong phạm vi công ty giao. Cách chia quyền và giữ kiểm soát từ trụ sở.

Wide view of a small branch office in Can Tho with a manager at a desk reviewing a sealed envelope, two staff in background, ceiling fans, afternoon light, faces turned away

Chi nhánh và văn phòng đại diện là đơn vị phụ thuộc, không phải pháp nhân riêng, nên người đứng đầu chỉ ký được những việc mà công ty đã uỷ quyền, trong phạm vi và thời hạn ghi trong văn bản. Quyết định bổ nhiệm làm giám đốc chi nhánh không tự nó trao mọi quyền ký; quyền ký đến từ văn bản uỷ quyền đi kèm, cộng với quy chế hoạt động của chi nhánh.

Khác biệt lớn giữa hai loại đơn vị: chi nhánh có thể làm toàn bộ hoặc một phần chức năng kinh doanh của công ty, còn văn phòng đại diện chỉ đại diện và bảo vệ lợi ích của công ty, không trực tiếp kinh doanh. Vì vậy cách uỷ quyền cho hai người đứng đầu này phải khác nhau. Bài này giúp chủ doanh nghiệp đang mở đơn vị ở tỉnh khác chia quyền cho rõ, và giúp người được cử đi phụ trách biết mình đang cầm quyền tới đâu.

Vì sao chi nhánh không tự có quyền ký

Bộ luật Dân sự và Luật Doanh nghiệp cùng đi theo một nguyên tắc: pháp nhân có thể lập chi nhánh, văn phòng đại diện, nhưng các đơn vị này không phải là pháp nhân. Người đứng đầu chi nhánh hay văn phòng đại diện thực hiện nhiệm vụ theo uỷ quyền của pháp nhân, trong phạm vi và thời hạn được uỷ quyền. Mọi quyền và nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch do chi nhánh xác lập rốt cuộc thuộc về công ty.

Hệ quả thực tế rất rõ. Khi chi nhánh ở Khánh Hoà ký hợp đồng thuê kho, bên cho thuê đang giao dịch với công ty mẹ ở Hà Nội, không phải với một thực thể riêng ở Khánh Hoà. Nếu chi nhánh không trả tiền thuê, bên cho thuê có quyền đòi công ty. Ngược lại, nếu người đứng đầu chi nhánh ký vượt phạm vi, công ty có cơ sở để không chịu phần vượt, nhưng chỉ khi công ty đã giao phạm vi rõ ràng và không để đối tác hiểu lầm.

Nhiều chủ doanh nghiệp nhầm rằng đã đăng ký chi nhánh, có mã số đơn vị phụ thuộc, có con dấu riêng thì giám đốc chi nhánh có quyền như giám đốc công ty. Con dấu và mã số giúp chi nhánh vận hành, kê khai, giao dịch thuận tiện hơn, nhưng không thay thế văn bản uỷ quyền. Chính vì vậy đối tác lớn, ngân hàng và cơ quan nhà nước thường hỏi xem văn bản uỷ quyền của công ty cho người đứng đầu chi nhánh trước khi làm việc.

Chi nhánh và văn phòng đại diện: phạm vi uỷ quyền khác nhau ra sao

Bảng dưới so sánh ở mức nguyên tắc. Cách phân chia chi tiết của từng công ty nằm trong quy chế và văn bản uỷ quyền; một số ngành có điều kiện kinh doanh riêng cần kiểm thêm.

Tiêu chíChi nhánhVăn phòng đại diện
Chức năng theo luậtThực hiện toàn bộ hoặc một phần chức năng của công ty, kể cả đại diện theo uỷ quyềnĐại diện theo uỷ quyền cho lợi ích của công ty và bảo vệ lợi ích đó
Có kinh doanh trực tiếp khôngCó, trong ngành nghề của công tyKhông thực hiện chức năng kinh doanh
Loại hợp đồng thường được giao kýBán hàng, mua hàng phục vụ chi nhánh, thuê mặt bằng, lao động tại chi nhánhThuê văn phòng, dịch vụ phục vụ văn phòng, liên lạc, xúc tiến, giới thiệu
Việc thường giữ ở trụ sởVay vốn, thế chấp, mua bán tài sản lớn, hợp đồng vượt mức trầnMọi hợp đồng mua bán hàng hoá, dịch vụ với khách hàng
Tuyển dụngThường được giao ký hợp đồng lao động cho nhân sự chi nhánhCó thể được giao tuyển nhân viên văn phòng, tuỳ quy chế

Sai lầm phổ biến nhất ở văn phòng đại diện là để trưởng văn phòng ký hợp đồng bán hàng cho khách ở tỉnh đó. Về hình thức có thể ghi tên công ty, nhưng việc dùng văn phòng đại diện làm điểm kinh doanh là sai chức năng đã đăng ký, và gây rắc rối khi có tranh chấp hoặc khi cơ quan thuế kiểm tra.

Ba lớp văn bản trao quyền cho người đứng đầu

Quyết định bổ nhiệm. Văn bản này trả lời câu hỏi ai là người đứng đầu chi nhánh hoặc văn phòng đại diện. Thông tin người đứng đầu cũng được ghi trong hồ sơ đăng ký đơn vị phụ thuộc. Quyết định bổ nhiệm cho biết chức danh, không nói đủ về quyền ký.

Quy chế hoạt động của đơn vị. Quy chế mô tả chức năng, cơ cấu, chế độ báo cáo, quan hệ với các phòng ban ở trụ sở, cách quản lý tiền và tài sản. Đây là văn bản nội bộ, giúp người đứng đầu hiểu khuôn khổ làm việc và giúp trụ sở có căn cứ kiểm tra.

Văn bản uỷ quyền của người đại diện theo pháp luật. Đây mới là văn bản trao quyền ký với bên ngoài: loại hợp đồng, mức trần, quyền mở và dùng tài khoản nếu có, quyền tuyển dụng, quyền làm việc với cơ quan nhà nước tại địa phương, thời hạn, việc có cho uỷ quyền lại hay không. Đối tác, ngân hàng thường đòi xem bản này.

Giữ ba lớp đồng bộ. Khi đổi người đứng đầu, cần làm cả ba: quyết định bổ nhiệm mới, cập nhật đăng ký đơn vị phụ thuộc theo thủ tục hiện hành, thu hồi uỷ quyền của người cũ và cấp uỷ quyền cho người mới. Thiếu một bước là có lúc hai người cùng cầm giấy hợp lệ trên mặt chữ.

Những việc nên giữ lại ở trụ sở chính

Chi nhánh xa trụ sở càng cần tự chủ để chạy việc hằng ngày, nhưng có những quyền mà giao đi thì khó lấy lại hậu quả. Danh sách dưới đây là gợi ý cho công ty vừa và nhỏ, cần điều chỉnh theo ngành và điều lệ:

  • Vay, thế chấp, cầm cố, bảo lãnh bằng tài sản hoặc danh nghĩa công ty, kể cả khoản nhỏ.
  • Mua bán, cho thuê tài sản cố định vượt một mức đã định, đặc biệt là bất động sản và phương tiện.
  • Hợp đồng độc quyền, hợp đồng dài hạn ràng buộc công ty nhiều năm, như phân phối độc quyền hay thuê mặt bằng dài kỳ.
  • Giao dịch với người có liên quan của chính người đứng đầu chi nhánh: người thân, doanh nghiệp mà người đó có phần vốn.
  • Khởi kiện, rút đơn, hoà giải trong tranh chấp lớn, vì đây là quyết định chiến lược chứ không phải vận hành.
  • Thay đổi điều kiện bán hàng chuẩn như chính sách giá, chiết khấu, thời hạn công nợ khác với khung chung của công ty.
  • Uỷ quyền lại cho người khác trong chi nhánh, trừ những việc nhỏ đã liệt kê sẵn.

Giữ lại không có nghĩa là chi nhánh không được đề xuất. Quy chế tốt sẽ có kênh đề xuất nhanh: người đứng đầu chi nhánh gửi hồ sơ, trụ sở trả lời trong một số ngày làm việc đã định, có người chịu trách nhiệm trả lời. Không có kênh này thì chi nhánh sẽ tự xoay xở bằng cách ký vượt.

Tiền, tài khoản và con dấu ở chi nhánh

Chi nhánh thường có tài khoản ngân hàng riêng mở theo uỷ quyền của công ty. Đây là chỗ cần thiết kế cẩn thận nhất vì tiền đi rất nhanh. Câu hỏi đầu tiên là ai được đứng tên chủ tài khoản theo uỷ quyền và ai là người ký thứ hai. Nhiều công ty yêu cầu khoản chi trên một mức phải có hai người duyệt, một ở chi nhánh và một ở trụ sở, dùng tính năng phân quyền phê duyệt của ngân hàng.

Câu hỏi thứ hai là dòng tiền về đâu. Cách quản lý phổ biến là tiền khách trả cho chi nhánh được chuyển về tài khoản trụ sở theo chu kỳ cố định, chi nhánh chỉ giữ số dư đủ chi tiêu thường xuyên. Cách này giảm rủi ro khi người đứng đầu chi nhánh thay đổi hoặc khi có sai sót. Chi tiết về uỷ quyền giao dịch tài khoản ngân hàng nên hỏi trực tiếp ngân hàng nơi mở, vì mỗi ngân hàng có mẫu và quy trình riêng.

Con dấu chi nhánh, nếu có, cần quy định người giữ, sổ đóng dấu và nguyên tắc chỉ đóng lên văn bản đã có chữ ký của người được uỷ quyền. Con dấu nằm trong ngăn kéo không khoá, ai cũng đóng được, là một trong những nguồn rắc rối kinh điển: văn bản có dấu đỏ nhưng người ký không có quyền, và đối tác chỉ nhìn thấy con dấu.

Quy trình uỷ quyền khi mở chi nhánh ở tỉnh khác

Ví dụ giả định: một công ty thiết bị y tế ở Thành phố Hồ Chí Minh mở chi nhánh tại Đắk Lắk, cử một trưởng nhóm kinh doanh ra phụ trách. Trình tự hợp lý như sau:

  1. Chốt chức năng của chi nhánh trong nghị quyết hoặc quyết định thành lập: bán hàng, bảo hành, kho, hay chỉ bán hàng.
  2. Ra quyết định bổ nhiệm người đứng đầu và làm thủ tục đăng ký chi nhánh theo quy định hiện hành tại cơ quan đăng ký kinh doanh.
  3. Soạn quy chế hoạt động: báo cáo tuần, quản lý tồn kho, chính sách giá, ai duyệt chi phí nào.
  4. Soạn văn bản uỷ quyền: loại hợp đồng chi nhánh được ký, mức trần mỗi hợp đồng, mức trần cộng dồn trong tháng, quyền tuyển dụng, quyền làm việc với cơ quan địa phương, thời hạn, cấm uỷ quyền lại.
  5. Mở tài khoản chi nhánh với cơ chế hai người duyệt cho khoản chi lớn; báo ngân hàng danh sách người được uỷ quyền.
  6. Gửi thông báo cho khách hàng và nhà cung cấp lớn trong vùng về đầu mối chi nhánh và giới hạn ký, để họ biết khi nào cần hỏi trụ sở.
  7. Ghi văn bản uỷ quyền vào sổ theo dõi của công ty và đặt lịch rà soát sau ba tháng đầu, khi đã có dữ liệu thật về khối lượng việc.

Người được cử đi nên đọc kỹ văn bản trước khi nhận, hỏi lại những chỗ mơ hồ. Việc hỏi “hợp đồng thuê kho thêm có nằm trong phạm vi không” lúc ký văn bản dễ hơn nhiều so với lúc đối tác đang chờ ký.

Khi người đứng đầu chi nhánh làm sai hoặc nghỉ việc

Trường hợp người đứng đầu ký vượt phạm vi, việc đầu tiên công ty cần làm là xác định đối tác có biết giới hạn không. Nếu công ty đã thông báo giới hạn và đối tác vẫn ký, công ty có cơ sở để từ chối phần vượt. Nếu công ty chưa từng thông báo, lại từng để người đứng đầu ký vượt mà không phản đối, thì lập luận đó yếu đi rất nhiều. Đây là chuyện cần luật sư đọc hồ sơ cụ thể, không nên tự kết luận.

Khi người đứng đầu nghỉ việc hoặc được điều chuyển, công ty nên thu hồi văn bản uỷ quyền ngay, đòi lại bản gốc, báo ngân hàng thay đổi người được uỷ quyền và gửi thông báo cho đối tác trong vùng. Song song là bàn giao: hợp đồng đang thực hiện, công nợ, con dấu, chìa khoá kho, tài khoản hệ thống. Bàn giao nên có biên bản hai bên ký và một người ở trụ sở chứng kiến.

Một tình huống khó hơn là người đứng đầu chi nhánh có dấu hiệu dùng quyền để trục lợi, ví dụ ký hợp đồng với doanh nghiệp của người thân với giá bất lợi. Khi đó ngoài việc thu hồi quyền, công ty cần giữ chứng cứ, kiểm kê, và hỏi luật sư về hướng xử lý kỷ luật, đòi bồi thường hoặc trình báo cơ quan có thẩm quyền nếu có dấu hiệu chiếm đoạt.

Câu hỏi thường gặp

Giám đốc chi nhánh có được ký hợp đồng mà không cần giấy uỷ quyền không?

Nếu quy chế và văn bản thành lập chi nhánh không trao quyền ký, người đứng đầu chi nhánh không tự có quyền đại diện công ty. Trên thực tế, đối tác lớn và ngân hàng gần như luôn đòi văn bản uỷ quyền của người đại diện theo pháp luật trước khi ký với chi nhánh.

Văn phòng đại diện có được ký hợp đồng thuê văn phòng không?

Thường được, nếu công ty uỷ quyền, vì thuê văn phòng phục vụ chính hoạt động đại diện. Điều văn phòng đại diện không được làm là kinh doanh trực tiếp. Khi ký, trưởng văn phòng nên ghi rõ đang ký theo uỷ quyền của công ty và kèm văn bản uỷ quyền.

Chi nhánh có con dấu riêng thì có cần văn bản uỷ quyền nữa không?

Vẫn cần. Con dấu là phương tiện xác nhận văn bản phát hành, không thay thế quyền đại diện. Một văn bản có dấu chi nhánh nhưng người ký không được uỷ quyền vẫn có thể bị tranh cãi về giá trị ràng buộc với công ty.

Có nên cho người đứng đầu chi nhánh được uỷ quyền lại cho kế toán chi nhánh không?

Có thể, nhưng nên giới hạn rõ việc được uỷ quyền lại, ví dụ chỉ nộp hồ sơ, nhận kết quả hoặc đối chiếu công nợ. Các việc ký hợp đồng và chi tiền không nên cho uỷ quyền lại, để chuỗi quyền không kéo dài quá tầm kiểm soát của trụ sở.

Đổi người đứng đầu chi nhánh thì phải làm những gì?

Ra quyết định bổ nhiệm mới, làm thủ tục thay đổi thông tin đơn vị phụ thuộc theo quy định hiện hành, thu hồi văn bản uỷ quyền của người cũ, cấp văn bản mới, báo ngân hàng và đối tác. Nên làm cùng một đợt để không có khoảng thời gian hai người cùng cầm quyền.

Chi nhánh ký vượt mức trần thì đối tác đòi ai trả tiền?

Đối tác sẽ đòi công ty, vì chi nhánh không phải pháp nhân. Công ty có thể lập luận rằng phần vượt không ràng buộc mình nếu đã giao giới hạn rõ và đối tác biết. Kết quả phụ thuộc hồ sơ cụ thể, nên hỏi luật sư trước khi trả lời đối tác.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138